Deinend …

Toen ik de Oermoeder gisteren fotografeerde – ik was gefascineerd door het effect van de achtergrond van de kersverse sneeuw – kwam de gedachte op om haar een plaatsje te geven in de serie ‘Gedicht op maandag’ (#Gom). Wat je hierna leest is een bewerking een van de items uit Oermoeder, een bundel die ik in 2009 tegen het einde van het jaar schreef. Centraal hierin staat dit robuuste, verhalende beeld dat Marij een paar maanden daarvoor had aangekocht van de Belgische beeldhouwer Wilfried Jacobs. Dat gaf me een inspiratie! Ik vind het heerlijk om gedichten te schrijven bij erfgoed en kunstwerken, zoals je hieronder kunt lezen.

Deinend in de moederschoot, uit ‘De oermoeder’. Foto bvhh.nu 2017.

Deinend in
de moederschoot
de vrouw in haar stenen foedraal
dat vloeibaar werd,
watermassa’s langs de
groeven
golven graverend in de steen
spoelend over obstakels
en slijpend en schurend en schavend
tot gladde vlakken ontstaan,
van buiten zo gaaf als
de huid van
een kind.
dat nog wacht in de vrouw
tastende handen
op de buik
voelt ze het leven
dat de kracht van het water
als golven herkent
in weeën

voortgestuwd
werd ook hij geboren
die de vrede brengt.

Deinend in de moederschoot (detail), uit ‘De oermoeder’. Foto bvhh.nu 2017.


Postscriptum — Met nog een paar weken te gaan tot Kerstmis dwarrelen als vanzelf associaties omlaag over de naderende geboorte van het ‘licht der wereld’ … uit de vrouw, wier beeldvorming zo sterk bepaald is door de archetypische oermoeder. Hierover schreef ik een verhaal onder de noemer van ‘De vrouw in het oosten’ in mijn boek over de nieuwe Bavo. Heel bijzonder wat Joseph Cuypers en de latere bisschop A.J. Callier daar hebben bedacht. Iedere dag vond hier in de Mariakapel tijdens de dageraad op symbolische de wijze de conceptie van ‘het licht der wereld’ opnieuw plaats!

Voor de toelichting bij de oorspronkelijke versie van het gedicht kun je een blik werpen in de bundel via http://bit.ly/Gedichten4all.

We gaan een mooie, contemplatieve tijd tegemoet en de sneeuw levert daar op haar manier een bijdrage aan.

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2jM0pqF-Oermoeder

Beeldgedichten | Gedichten op locatie

Beeldgedichten | Gedichten op locatie gaat over hoe het allemaal begon en wie me eigenlijk inspireerde(n). ‘n Enkele keer geef ik toe aan een kleine gedachtensprong, zoals met het bericht hieronder over de Poëzieweek 2020. Dat lijkt lang geleden, maar het thema blijft zo actueel dat ik er graag mee mag starten.

Beeldgedichten | Poëzieweek 2020. Screenshot bvhh.nu 2021.

In de jaarlijkse poeziëweek is het altijd aardig om een tandje bij te zetten. Maar eerlijk gezegd … ik kom niet helemaal uit het thema van 2020: ‘De toekomst is nu’. Dat vandaag voorwaardenscheppend kan zijn voor de volgende dag en dat er beslist dagen zijn waarop je iets doet of nalaat dat directe gevolgen heeft voor de toekomst, dat begrijp ik. Maar dekt het motto de lading van deze uitleg: ‘niet alleen met de reuzensprongen van een revolutie, maar ook met de schuchtere pasjes van een peuter die voor het eerst rechtop staat, een kind dat voor het eerst alleen naar school fietst. De eerste kuis. De eerste job. Poëzie is er voor elke stap die je zet in een steeds grotere wereld. De dichter begeleidt je met zijn woorden bij elke nieuwe droom’.4 Wat me hieraan treft, is dat dit nu net het type poëzie is van negentiende-eeuwse dichters als Hendrik Tollens die juist hierom onder vuur kwam te liggen van de Tachtigers. Een van mijn idolen, J.A. Alberdingk Thijm, heeft ook enkele van dat type gedichtenbundels het licht laten zien. Net als zijn collega’s onderscheiden deze door een titel waarin bloemen voorkwamen, zoals in zijn geval: Viooltjes en grover gebloemte in ouderlijken gaard gekweekt (Amsterdam 1844).  

Dekt de toelichting eigenlijk de lading wel? Want als de dichter je begeleidt door het leven, gaat het wat mij betreft niet zozeer om de toekomst, als wel om het leven in het ! Al die mooie momenten waar je vaak langs scheert om je naar het volgende punt te haasten, krijgen hun eigen waarde door de poetische momentopname. Als dat zo is, kan ik je het nodige bieden in deze poëzieweek. Juist de gedichten op locatie zijn onveranderlijk instantanés* die de impressie van dat ogenblik vastleggen met al haar associaties. Een van de bundels dankt er zelfs haar titel aan ‘Een moment in zijn eeuwigheid’.6 Blader er maar eens doorheen!

Beeldgedichten Georgië (Nekresi) (bvhh.nu 2011)

Gedichten op locatie krabbel je onmiddellijk in een schrift. In dit geval betreft het de cyclus Georgië (foto bvhh.nu 2011).

Dichtwerk4all — In 2008 ging ik voor de eerste keer op excursie met de organisatie Kunst der Vormen van Marjan van den Bos.1 Dat was het begin van een nieuw avontuur met gedichten op locatie, beeldgedichten wel te verstaan. Voor die tijd had ik in het kader van de Cuyperscode al het een en ander gedaan – zoals Ubi sunt … – en natuurlijk het jaarlijkse eindejaarsgedicht vanaf 2000. De interesse zelf ontstond tijdens de lessen Nederlands op de middelbare school. Wat ben ik blij dat ik zo’n goede leraar Nederlands hebt gehad, Piet Eligh.2 Hij liet me kennis maken met Henriëtte Roland Holst, een liefde voor het leven. En daarna volgden vele anderen. Toch meende ik lang dat het voor mij te hoog gegrepen was, gedichten schrijven. Aan een bundel moest ik al helemaal niet denken, ook al had ik die ambitie en koesterde ik die wens. Ik ben Marjan nog altijd dankbaar dat ze me destijds uitgenodigd heeft en ook achteraf kan ik alleen maar zeggen dat het een bijzondere ervaring was. Wat Kunst der Vormen heeft gebracht, is hieronder te zien, maar vooraf geef ik een indruk van het meest recente werk.

Faits divers

Blogger

  • Bern4dette op Blogger (2011-2013) met diverse losse gedichten die zomaar opdwarrelden: http://bit.ly/Bern4dette-Blogger
  • Curaçao: cyclus op Blogger naar aanleiding van de excursie in 2012.
  • Georgië: cyclus op Blogger naar aanleiding van de excursie in 2011.

Bundels

E kas blou | Het blauwe huis. Beeldgedichten op Curaçao 2011.

E kas blou | Het blauwe huis. Beeldgedichten op Curaçao 2011.

Wikken & wegen, rechtspraak in Roermond in 14 beeldgedichten

Annelei Engelberts en Bernadette van Hellenberg Hubar, ‘Wikken & wegen, rechtspraak in Roermond in 14 beeldgedichten’, Roermond 2014.

Cuyperscode (2007-2009)

Historische korte verhalen (fanfictions) en gedichten

Miscellania

  • De collectie eindejaarsgedichten vanaf 2000 die ik nog een keer moet bundelen onder een tabblad.
  • De collectie gelegenheidsgedichten, waaruit ik een keuze wil maken
  • De collectie met pogingen tot haiku’s (2011), waarvoor hetzelfde geldt.

En dan liggen er nog een stel op de plank.

Het meeste van wat hierboven staat vermeld, kun je rechtstreeks downloaden via http://bit.ly/Gedichten4all.

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen

  1. Voor Marjan van den Bosch zie haar profiel op LinkedIn*.
  2. Lange tijd kon ik over Piet Eligh (1927-1998) niets vinden, maar toen ik het onlangs weer eens probeerde kwam ik onder meer een paar blogs tegen van Gerard Sanberg die een paar klassen hoger zat dan ik. Opeens kan ik me hem weer herinneren, zo’n oudere jaars waar je – toen – respect voor had en die met een zeker gezag zijn mening gaf. Het beeld wat hij geeft van Eligh als een bevlogen docent komt heel nauw overeen met het mijne, dus mocht je daar mee van willen weten, surf dan naar Mariken van Nieumeghen via Evernote; en Piet Eligh via Evernote.
    Nota bene: van Piet Eligh zijn twee gedichtenbundels verschenen, Lopend door de herfst (1981) en Gotische Suite (1985). Toen hij 63/64 jaar was (1991) promoveerde hij te Amsterdam op een proefschrift over Mariken van Nieumeghen. Surf voor meer informatie via deze link naar Evernote
  3. Daarnaast vind je enkele persoonlijke gedichten in Onze microcosmos.
  4. Persbericht in het kader van de Poëzieweek 2020 via Evernote.
  5. Voor het begrip ‘instantané’ zie de uitleg op Ensie.nl via Evernote. Voor het hiermee nauw verwante begrip instantanéité (ogenblikkelijkheid) van Monet zie mijn item over het werk van Clemens Merkelbach van Enkhuizen.
  6. ‘Een moment in zijn eeuwigheid’ is te vinden via http://bit.ly/2nOPwG6-Moment (licht) of via http://bit.ly/2Gl9LF9-Gedichten (zwaar).
  7. Dit item kan geciteerd worden als: Hubar, Bernadette van Hellenberg. “Beeldgedichten | Gedichten op locatie | Hoe het allemaal begon …” VanHellenbergHubar.org (blog), 2014-2017. http://bit.ly/Dichtwerk4all.

Verkorte links van dit item: http://bit.ly/Dichtwerk4all | http://bit.ly/Beeldgedichten-VHHorg