Hoe beschermd is een interieur | Vakblad Vitruvius

Leestijd circa 4 minuten

Hoe beschermd is een interieur | Vakblad Vitruvius — Eigenlijk dekt de titel van dit bericht de lading niet helemaal, maar het omschrijft wel het centrale thema van dit bericht over het artikel in Vitruvius dat je hieronder kunt lezen en downloaden. De volledige titel luidt: ‘De mantel der bescherming. De Laurentiuskerk van Joseph Cuypers en Jan Stuyt als toetssteen’.1 

Het verhaal bestaat uit twee delen:

  • Het eerste stuk gaat over een paar hardnekkige broodjes aap (of zo je wil: broodje aapverhalen): dat de bescherming van een rijksmonument wordt beperkt tot wat in de redengevende omschrijving staat; dat dat met name consequenties zou hebben voor het interieur; en dat redengevende beschrijvingen niet aangepast kunnen worden. Het behelst een pleidooi voor een parallel register – in de trant van Reliwiki – waardoor actuele onderzoeksgegevens betrokken kunnen worden bij de besluitvorming rond restauratie, herbestemming etc. 
  • In het tweede stuk wordt het verhaal over regels en wetten aangekleed met enkele bevindingen uit het onderzoek naar de Laurentiuskerk van Joseph Cuypers en Jan Stuyt in ‘t Ginneken (1902) in het kader van #KunstinBreda.2 Het sluit aan bij ons pleidooi om ook de iconografie van het gebouw en zijn inrichting een plaats te geven bij de herbestemming van kerkgebouwen.3

Hebben we je nieuwsgierig gemaakt? Lees dan verder hierna. Je kunt het scherm vergroten door op het rechter icoontje te klikken in het raamwerk hieronder.

De mantel der bescherming, Laurentiuskerk Ginneken, Vakblad Vitruvius juli 2021 (bitly 2TXbZnz-VanHH2Org)

Laten we hopen dat het artikel voldoende bereik heeft om ervoor te zorgen dat we de mythes over wat er nu precies beschermd is, achter ons kunnen laten.

Last but not least dat de RCE nu eindelijk doorzet met de digitale snelweg voor alle relevante informatie voor beheer, behoud en bestemming van monumenten. Tot die tijd kunnen we voor kerkelijk erfgoed terecht bij Reliwiki!4

;-) B&M

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen

  1. Dit artikel kan geciteerd worden als Hubar, Bernadette van Hellenberg en Marij Coenen. “De mantel der bescherming. De Laurentiuskerk van Joseph Cuypers en Jan Stuyt als toetssteen”. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 14 (2021): 15-23.
  2. Hubar, Bernadette van Hellenberg. #KunstinBreda | Religieuze kunst, Waardestellingen van uitmonsteringen en clusters. Onder redactie van Marjanne Statema en Marij Coenen. Ohé en Laak/Breda: VanHH.org i.o. gemeente Breda, 2017. Zie verder op deze site: ‘n Project in verrassend Breda.
  3. Zie Iconografische bron ontsloten deel 1 | Thompson en de nieuwe Bavo.
  4. Zie het bovenstaande artikel in Vitruvius, pp. 16; 18.
Sociale media en erfgoed

VanHellenbergHubar.Org zet sociale media in zowel om nieuws over kunst, cultuur & erfgoed te delen als om vragen te stellen en zo kennis te vergaren. Centraal hierin staat onze Facebookpagina: http://bit.ly/VanHHOrg2FB

Ga eens kijken en ‘like’ onze pagina, zodat de berichten over onderwerpen als de voorgaande een nog grotere actieradius bereiken!

Je kunt ons en andere onderzoekers ook helpen door deze pagina te delen via de knop delen onderaan de pagina (graag de hashtags #erfgoedwet #bescherming #rijksmonument gebruiken).

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2TXbZnz-VanHH2Org

Maskerade | Gedichten bij een installatie van Betteke Derix

Leestijd circa 6 minuten

Maskerade | Gedichten — De cyclus Maskerade kwam spontaan tot stand, toen ik in februari 2021 voor een gezamenlijke wandeling bij glaskunstenares Betteke Derix was en ze me een blik gunde op haar toen nog onvoltooide installatie in klein formaat voor de manifestatie InBeeld 2021 (thema identiteit).1 Zomaar opeens was het er: de connectie, de vonk, noem maar op. ‘Mag ik een gedicht bij dit werk schrijven’, vroeg ik haar. Haar ja mondde uit niet in één, maar drie gedichten die hieronder te zien zijn in de diapresentatie; zowel in hun geheel en als in de vorm van toepasselijke stukjes bij de afbeeldingen.

In de presentatie heb ik geprobeerd om iets van het ruimtelijke effect van de installatie over het voetlicht te brengen. Als gevolg van corona moest InBeeld2021 afzien van een fysieke tentoonstelling. Vooral de driedimensionale kunst heeft daarvan te lijden en dat geldt voor een installatie al helemaal: voor dat type kunst is de factor beweging, waardoor je het werk vanuit verschillende gezichtshoeken kunt waarnemen, essentieel. Wie beweegt laat dat wat statisch is, vanzelf meebewegen en dat maakt zo’n werk levendig. Wat Betteke Derix vanuit het ene punt zomaar bij elkaar lijkt te hebben geplaatst, ontvouwt zich op een andere plaats als een snoer van gelijkgestemde hoofden en elders weer als een dans die op beginnen staat. Overal zit interactie. Dit zorgt ervoor dat Maskerade in de meest directe zin van het woord veelzijdig is.

Zelf heeft Betteke Derix, werkzaam als rechter bij de rechtbank Limburg in Roermond, als informatie bij haar installatie het volgende doorgegeven aan de organisatie. 

  • Maten: Ongeveer 30×40 cm en 35 cm hoog.
  • Materiaal: parfumflesjes (van glas), gips, glas, metaal en verlichting.
  • Toelichting Identiteit (het thema van InBeeld 2021): Voor mij bestaat dat in dit werk uit: mijn parfumflesjes en verschillende hoofden met elk een verschillend masker/doek voor. Mijn vak: veel verschillende mensen zien, horen en beslissingen nemen. Elk heeft wel iets af te schermen. Waar moet ik doordringen, wat moet ik weten om te beslissen. Hoe weet men zich gehoord. En tegelijkertijd brengt dat ook reflectie met zich mee. Zie ik iets van mezelf terug in de weerschijn/blik van de ander. Kijkend luisteren.

De gedichten en de diapresentatie zijn als onderdeel van de installatie door InBeeld 2021 op de webpagina met de inzending van de ECI-Cultuurfabriek geplaatst.2 Ik voel me vereerd dat Betteke mijn naam aan haar kunstwerk heeft toegevoegd. 

;-) Bernadette

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen
  1. InBeeld 2021 staat voor de prijs voor de beeldende amateurkunst in Nederlands- en Belgisch-Limburg. Voor de Nederlandse provincie Limburg wordt deze manifestatie georganiseerd door Huis voor de Kunsten in Roermond. Voor meer informatie bezoek de website en voer in het zoekscherm in: InBeeld.
  2. Voor de ECI-Cultuurfabriek volg deze link.
  3. Dinsdag 15 juni werden de finalisten bekend gemaakt. Hoewel we buiten de boot zijn gevallen, was en blijft het voor mij een heerlijk project. 
Maskerade op de site van InBeeld2021. Screenshot bvhh.nu 2021.

Maskerade op de site van InBeeld2021. Screenshot bvhh.nu 2021.

Om nog eens na te lezen …

… en aan te refereren of te gebruiken, de tekst van het gedichten.

Citeren mag – of het nu helemaal is of dat je er stukjes uit haalt – maar wel onder de voorwaarde dat mijn naam en die van Betteke Derix worden vermeld en er geen commerciële toepassing plaatsvindt.

Met open vizier

De blik door glas gefilterd
Het onzegbare voorbij
Flaneren zij langs het oog
Hun elegante gestalten
Voetloos glijdend in een traag
vloeiend contrapost
Het hoofd recht of in een knik
maken zij contact
Met open vizier
Transparant, niets verhullend
tot het moment
dat het licht invalt
en de spiegeling van het glas
de oogopslag laat verdwijnen
de ontmoeting beperkt
tot een spiegelbeeld
van wie kijkt

Koppige taal

Als langstelige bloemen
uit de hof van vrouwe Justitia
werden ze geschikt,
de een na de ander
De waanwijze filosoof
zijn visie op het recht paraat
De blik standvastig, maar o ...
het verhaal erachter verzwegen
De arrogante rapper
de krullenkop schuin, de lippen getuit,
Ongenaakbaar achter glas
Mij maak je niks
Zei ook de jongen met hanekam
Maar toch nog kinderen
Op het oog vrij om te spreken,
maar hun verhaal dooft achter beslagen glas
dat soms niet alleen de ogen
maar ook de mond afdekt
De jonge non-descripte vrouw,
ieders buurvrouw om de hoek
wat is haar verhaal?
Wordt ze geslagen door haar man?
Heeft ze geld witgewassen?
Was ze te goed van vertrouwen?
Achter haar de vreemde woeste man,
de zonderling, de dakloze die al te vaak
in het portiek van de rechtbank slaapt
En wie zijn toch die androgyne figuren
de schedels met hun grote dak vol knobbels
waaronder het gist van de verhalen
gesublimeerd achter glas?
Zij hoorde hen aan en las hun gezicht
en vertaalde de weerschijn voor hun ogen
in een vonnis

Pas de dix et moi

Geen burgers van Calais
waartussen ik me bevond
verdwaald op Gullivers reizen
dwalend tussen pylonen
lichtvoetig verbonden door
een groene draad van kop tot voet
De zachte curve van hun lijf
nodigt me uit tot een pas de deux
Pas de deux, pas de dix et moi
Volg ik de patronen van een reidans
tastend naar hun afwezige handen
op akkoorden die niemand hoort
zacht ontsnappend aan hun stenen lippen
vormen wij een spel
waarin de tijd even pauzeert

Nota bene — Al mijn werk valt onder de CC-BY-NC-SA licentie. Er mag dus, zoals hiervoor aangegeven, vrijelijk gebruik van gemaakt worden, onder voorbehoud van naamsvermelding en geen commercieel gebruik. Dat geldt zowel voor de tekst als het beeldmateriaal in de presentatie.

Graag nodig ik je uit om dit item te delen. Dat kan via de knop delen onderaan de pagina. Het zou helemaal fijn zijn als je daarbij de hashtag #InBeeld2021 gebruikt.

Verkorte link van het item: http://bit.ly/34QftL6-VanHH2org

Iconografische bron ontsloten deel 1 | Thompson en de nieuwe Bavo

Leestijd circa 2 minuten

Iconografische bron ontsloten deel 1 — In de Facebook groep Nederlands religieus erfgoed die ik volg, gaat haast geen dag voorbij of er is weer een bericht over een kerk die gesloten wordt. En terwijl ik daarover zat te peinzen, deed zich opeens een vraag voor. Zoals dat met dit soort processen gaat, komen dan spontaan en heel associatief wat gedachten bij elkaar: de kerksluitingen, het laatste artikel voor Vitruvius over wat er nu precies beschermd is in relatie tot enkele programmatische onderdelen van de Laurentiuskerk van Joseph Cuypers en Jan Stuyt, het boek over Jan Toorop van Gerard van Wezel (2016) waaruit opnieuw de enorme iconografische kennis van Toorop blijkt en de rol van iconografen in de kerkelijke kunst van de negentiende en twintigste eeuw. 

Dat leidde tot de volgende vraag die ik op de sociale media heb gezet:

Uit de reacties – en vooral het ontbreken ervan – blijk ik niet de enige te zijn die geen antwoorden heeft. Zijn er überhaupt nog hedendaagse iconografen die iets zouden kunnen betekenen voor een programma dat bij de herbestemming van een kerk het verhaal van gisteren en dat van vandaag met elkaar verbindt?

Zelf heb ik goede herinneringen aan de inbreng van de emeritus plebaan van de nieuwe Bavo/KoepelKathedraal, Hein Jan van Ogtrop, bij de eigentijdse toevoegingen tijdens de restauratie van het complex die in 2018 is afgerond. Je komt hem regelmatig tegen in ons boek over de Haarlemse kathedraal.

Wie overigens antwoorden op mijn vraag heeft, is van harte welkom om het te laten weten via vanhellenberghubar@gmail.com.

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Sociale media en erfgoed

VanHellenbergHubar.Org zet sociale media in zowel om nieuws over kunst, cultuur & erfgoed te delen als om vragen te stellen en zo kennis te vergaren. Centraal hierin staat onze Facebookpagina: http://bit.ly/VanHHOrg2FB

Ga eens kijken en ‘like’ onze pagina, zodat de berichten over onderwerpen als de voorgaande een nog grotere actieradius bereiken!

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/3fOD57M-VanHH2org

Onze artikelen in vakblad Vitruvius

Leestijd circa 6 minuten

Onze artikelen in vakblad Vitruvius — Waarover hebben we het afgelopen decennium in vakblad Vitruvius geschreven? Dat vind je hieronder en – niet geheel onverwacht – komt daar een aantal leidmotieven uit: monumentale schilderkunst, Jan en Kees Dunselman, glaskunst, de architecten Cuypers, en iconografie en symboliek.

Deze diashow vereist JavaScript.

Nota bene — De links hieronder verwijzen vrijwel allemaal naar een item op deze site, waar het betreffende artikel is ingebed. Bij de artikelen waar dat nog niet het geval is, word je doorgelinkt naar een verzamelmap op onze server: http://bit.ly/Bernadette2all-Vitruvius

  • Hubar, Bernadette van Hellenberg en Marij Coenen. “De mantel der bescherming. De Laurentiuskerk van Joseph Cuypers en Jan Stuyt als toetssteen”. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 14 (2021): 22-30. http://bit.ly/2TXbZnz-VanHH2Org
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg, en Marij Coenen. ‘Jan en Kees Dunselman. Een kwestie van factuur (deel 2)’. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 15 (2021): 12–20. http://bit.ly/Bernadette2all-Vitruvius
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg, en Marij Coenen. ‘Jan en Kees Dunselman. Kerkschilders van niveau (deel 1)’. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 14 (2020): 18-25. http://bit.ly/3gZdjOq-Dunselman
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg, en Marij Coenen. ‘Cuypers’ voetsporen met 80 kilometer per uur. De betonbak van de N280 te Roermond’. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 13 (2020): 18–24. https://bit.ly/2UuS4KF
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg, en Marij Coenen. ‘Pyrofotografie in huize Liesbosch’. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 13 (2020): 21-27. http://bit.ly/3mY38wB-pyrofotografie
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg, en Marij Coenen. ‘De Ark van het Verbond en de ‘spolia Ægyptiorum’’. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 13 (2020): 20–23. http://bit.ly/Bernadette2all-Vitruvius
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg. ‘Door het oog van de kunstenaar. Clemens Merkelbach van Enkhuizen.’ Onder redactie van Marij Coenen. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 12 (2019): 22–26. http://bit.ly/354tmUm-VanHH2org
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg. ‘Het expressionistische wegkruis van Leen Douwes in Breda’. Onder redactie van Marij Coenen. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 11 (2018): 8–13. http://bit.ly/2B6AMYg-Vitruvius
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg. ‘Een tweede Salomon in Rotterdam. De context van de schilderingen van Kees Dunselman in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam’. Onder redactie van Marij Coenen. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 11 (2018): 19–25. http://bit.ly/2IJISdn-VanHH2org
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg. ‘De architecten Cuypers en het Vitruvianisme’. Onder redactie van Marij Coenen. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 12 (2018): 18–27. http://bit.ly/2zqa7qm-VanHH2Org
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg. ‘Balanceren tussen figuratief, decoratief en abstract’. Onder redactie van Marij Coenen. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 10 (2017): 10–15. http://bit.ly/2BI1Hgq-Vitruvius
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg. ‘Het poepende mannetje op de nieuwe Bavo’. Onder redactie van Marij Coenen. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 10 (2017). http://bit.ly/2HQ8XKh-Vitruvius
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg. ‘De nieuwe Bavo te Haarlem, Ad orientem, Gericht op het oosten’. Onder redactie van Marij Coenen. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 10 (april 2017): 6–11. http://bit.ly/Bernadette2all-Vitruvius
  • Hubar, Bernadette van Hellenberg, ‘Retort in het borgingsproces, De erfgoedSWOT© en de Wederopbouwkernkwaliteiten in de AMvB Ruimte’, in: Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 4, nummer 13 (2010): 16-21 en 5, nummer 14 (2011): 18-25. http://bit.ly/Wederopbouw-erfgoedSWOT

*

Het gros van onze artikelen in vakblad Vitruvius kan herleid worden tot onze projecten, zoals het onderzoek voor de ontwikkeling van de Cuyperiaanse ornamenten voor de betonbak van de N280, waar bovenstaand bericht op Facebook op slaat. Maar er zijn er meer:

Wil je meer weten over de artikelen in dit tijdschrift? Raadpleeg dan de site van vakblad Vitruvius, waar de nummers vanaf het begin in 2007 tot en met 2020 online staan.

Sociale media, delen en erfgoed

VanHellenbergHubar.Org zet sociale media in zowel om nieuws over kunst, cultuur & erfgoed te delen als om vragen te stellen en zo kennis te vergaren. Centraal hierin staat onze Facebookpagina: http://bit.ly/VanHHOrg2FB

Ga eens kijken en ‘like’ onze pagina, zodat de berichten als de voorgaande een nog grotere actieradius bereiken.

Sowieso is delen ons motto, dus iedereen mag gebruik maken van de gegevens die op deze site staan, maar wel binnen de termen van de Creative Commons licentie.*

Over delen gesproken, je kunt ons en andere onderzoekers helpen door deze pagina te delen via de knop delen onderaan de pagina.

;-) B&M

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


En suivant …
  • Voor deze site hanteren we de Creative Commons licentie, gespecificeerd onder deze link: http://bit.ly/Copyright-CC-BY-NC-SA-4-0. Dus geen commercieel gebruik en absoluut naamsvermelding, zoals geldt voor al onze teksten en foto’s op onze sites. Hiertoe rekenen we ook onze pagina’s op Facebook en Blogger. Voor de goede orde, alles wat ten dienste komt van kennisverspreiding, beheer en behoud van erfgoed zonderen we uit van commercieel gebruik.
  • Verkorte link van dit item: http://bit.ly/3tXp8JW-Vitruvius

Archief Dunselman naar KDC | Katholiek Documentatie Centrum Nijmegen

Leestijd circa 2 minuten

Archief Dunselman naar KDC — Goed nieuws! De toekomst van het atelierarchief van Kees Dunselman – waarin zich ook ontwerpen van zijn oudere broer Jan bevinden – is veiliggesteld. Op initiatief van de familie wordt het overgedragen door museum Ons’ Lieve Heer op Solder aan het Katholiek Documentatie Centrum in Nijmegen (KDC). Dat betekent dat onderzoekers voortaan op één centrale plaats het werk van de gebroeders Dunselman kunnen bestuderen, want het KDC beschikt al over aan ander fonds met betrekking tot deze kunstenaars. 

Zelf hebben we in dit atelierarchief uitvoerig onderzoek gedaan voor een heel bijzonder project: het op een eigentijdse manier terugbrengen van de kalotschildering van Kees Dunselman in de kathedraal van Rotterdam door Jojanneke Post van Davique Sierschilderwerken in 2017-2018. Wat een rijkdom troffen we aan en wat hebben we daardoor het concept van de nieuwe schildering goed kunnen onderbouwen. 

Wil je meer weten, surf dan naar de volgende items:

  • Deel 1 van het dubbelartikel over gebroeders Dunselman in vakblad Vitruvius.
  • Het E-boek over het terugbrengen van het concept van Kees Dunselman in de kathedraal van Rotterdam door kunstenares Jojanneke Post. Dit kun je gratis downloaden.
  • Het artikel in vakblad Vitruvius over het gesamtkunstwerk dat bouwpastoor Alphons Wreesman in de latere kathedraal van Rotterdam realiseerde: Een tweede Salomon in Rotterdam.
  • Een webartikel over hoe Jojanneke Post haar opdracht heeft aangepakt.
  • Overige webartikelen en berichten op deze site.

Deel 2 van het dubbelartikel verschijnt trouwens in april 2021!

;-) B&M

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2XuqcHe-VanHHorg

Het liep tegen het nieuwe jaar (2020-2021)

Leestijd circa 4 minuten

Het liep tegen het nieuwe jaar — Ons traditionele nieuwjaarsgedicht staat dit jaar in het teken van … hoe kan het ook anders, corona. Je kunt hieronder door de diashow bladeren om dit en de twee andere items uit de nieuwjaarsbrief te lezen. Verder hebben we onze digitale kerstkaart toegevoegd – met een spectaculaire foto van Marij – en als toegift een kerstscène van de gebroeders Dunselman.

Collectie Kersteindejaarsgedichten en andere items

Vanaf 2000 schrijft Bernadette haast jaarlijks een gedicht bij gelegenheid van kerstmis en/of de jaarwisseling. In veel gevallen verzorgde Marij de fotografie. Onderstaand lijstje is nog niet compleet, maar wie weet, volgend jaar … Overigens is ook Driekoningen een dankbaar thema, ingekleurd door jeugdherinneringen.

  • Het liep tegen het nieuwe jaar (2020-2021) via deze link.
  • Zalig Kerstfeest in 2019 | Rood/Colourfield via deze link.
  • 2018 Kerstmis en Nieuwjaar 2019 via deze link.
  • Tweemaal Driekoningen | Sweet memories (2016; 2018) via deze link.
  • Nieuwjaarswens op Driekoningen (2017) via deze link.
  • Kerstverhaal in de Poolse Kapel (2017) via deze link.
  • Deinend … (2009; 2017) via deze link.
  • Zalig kerstfeest allemaal! (2016) via deze link.
  • Driekoningenfeest (2016 op if then is now) onder deze link.
  • Draaiende spiralen (2015) via deze link.
  • Wat schikt het … (2015) via deze link.
  • Een ster en een kroon (2015-2016) via deze link.
  • De Kerstkapel van de nieuwe Bavo (2015) via deze link.
  • De vlam van de kosmos tegen ‘t blauw | Nieuwjaarswens 2014 via deze link.
  • Rood | Colourfield (2014) via deze link.
  • Boven de Kerstkapel (2013) via deze link.
  • Daar schoten drie stralen dooreen … (2013) via deze link.

Bernadette en Marij

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Meer informatie

Wil je het gedicht een keer in situ beleven, kom dan een keer wandelen langs de oevers van de Schroevendaalseplas in Ohé. 

Het liep tegen het nieuwe jaar | Schroevendaalseplas in Ohé. Screenshot Google maps. Collage bvhh.nu 2020.

Deze blikvanger op Facebook en LinkedIn droeg bij aan de verspreiding van ons nieuwjaarsgedicht.

Om nog eens na te lezen …

… en aan te refereren of te gebruiken, de tekst van het gedicht:

Verticalen in een landschap
Horizontaal door de oever gekruist
‘n simpel palet in bruin, groen en grijs
Eenvoud
Maar onder die eenvoud een onzichtbare wereld
wroetend, krioelend, zuigend, muterend
hier op loopafstand en elders ver weg
waar op het uur U zomaar
een virus oversprong dat de mensheid zou plagen
Weerstand wordt aangetast, veerkracht wordt uitgehold
Een krachtmeting van jewelste
Maar we komen er wel uit
We hebben al vele plagen gehad
Chaotische tijden beleefd
In bodemloze afgronden gestaard
En zijn er nog
En kijken nu al terug
Op al het goeds wat het nieuwe jaar gaat brengen

Nota bene — Al ons werk valt onder de CC-BY-NC-SA licentie. Er mag dus vrijelijk gebruik van gemaakt worden, onder voorbehoud van naamsvermelding en geen commercieel gebruik. Je kunt dit item delen via de knop delen onderaan de pagina. Het zou helemaal fijn zijn als je daarbij de hashtag #nieuwjaar2021 gebruikt.

Verkorte link van het item Het liep tegen het nieuwe jaar (2020-2021): http://bit.ly/2KS2Jx1-VanHHpuntOrg

De gebroeders Dunselman in vakblad Vitruvius

Leestijd circa 8 minuten

De gebroeders Dunselman in vakblad Vitruvius — We waren al bezig met dit artikel toen begin augustus 2020 het schokkende nieuws kwam dat museum Ons’ Lieve Heer op Solder met sluiting bedreigd werd. Schokkend omdat dit onvermijdelijk gevolgen zou hebben voor de ateliercollectie van Kees Dunselman die eind vorige eeuw door de familie in bruikleen is gegeven aan dit museum. Hierin bevindt zich niet alleen werk van de jongste Dunselman, maar ook van zijn oudere broer Jan. Ze behoren tot de top van de kerkschilders anno 1900 met een bijzonder netwerk, waartoe onder meer Antoon Derkinderen, Joseph Th.J. Cuypers en Jan Stuyt behoorden. Centrum van de discussie over monumentale kerkelijke kunst in die dagen was de katholieke kunstkring De Violier, waarvan Jan als een van de oprichters vanaf 1900 lid was, en Kees later in 1906 toetrad.

De schilderingen van Kees Dunselman (na 1903) in de onze Lieve Vrouwe Hemelvaartkerk van Oude Tonge (Goeree-Overflakkee), ontworpen door Joseph Cuypers (1897-1898).
Een van de kerken, waar Kees Dunselman gewerkt heeft, is de Onze Lieve Vrouwe Hemelvaartkerk van Oude Tonge (Goeree-Overflakkee): een ontwerp van Joseph Cuypers uit de tijd dat hij ook met de nieuwe Bavo in Haarlem bezig was (1897-1898). De uitmonstering bestond voor een deel uit materiaal- en baksteenpolychromie, ontworpen door de architect. Waarschijnlijk is ook het concept van de geschilderde polychromie van zijn hand, omdat Kees Dunselman pas vanaf 1903 als kerkschilder actief was. Het was niet ongebruikelijk om de velden voor de figuratieve schilderingen (figuraties) leeg te laten, totdat er voldoende middelen waren voor verdere invulling. In dat geval zou Kees Dunselman alleen verantwoordelijk zijn voor de figuraties in de kerk, die we op deze historische foto zien in het priesterkoor, op de triomfboog, en tegen de transeptarmen. Deze uitmonstering is grotendeels verdwenen als gevolg van de watersnood en de vernieuwingen onder Vaticanum II. Voor de herkomst van de foto volg deze link.
____________

Toekomst ateliercollectie — Wie de nieuwsberichten en de sociale media heeft gevolgd, weet dat het goed afgelopen is met Ons’ Lieve Heer op Solder. Het was een discussie die met veel emoties gepaard ging en waaraan ook vanuit de kunsthistorische hoek een constructieve bijdrage is geleverd. Zelf heb ik vooral op Facebook daaraan deelgenomen. Wat betreft mijn collega’s, mag ik graag wijzen op het artikel van grand’ old man Peter van Dael in Ignis webmagazine. Van Dael was jarenlang als docent kunstgeschiedenis verbonden aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en was een van de eersten die zich bezighield met het veiligstellen van de archivistische nalatenschap van de gebroeders Dunselman. Ook al blijft Ons’ Lieve Heer op Solder behouden, wat er met de ateliercollectie gaat gebeuren staat allerminst vast. 

Daar komen we zeker nog op terug!

Dubbelartikel over de gebroeders Dunselman — Intussen ben je welkom om deel 1 van ons dubbelartikel te lezen over Jan en Kees Dunselman. Het is ontleend aan ons E-boek over de recente kalotschilderingen van de kathedraal van Rotterdam, waarbij Jojanneke Post zich heeft laten inspireren door het verdwenen werk van haar voorganger, Kees Dunselman. In principe hadden we hiervoor nog aanvullend onderzoek willen doen bij het KDC in Nijmegen dat eveneens over een deelarchief van Kees Dunselman beschikt. Dat bleef spijtig genoeg buiten de onderzoeksopdracht van het E-boek, omdat het doel – het achterhalen van de opzet van de oorspronkelijke schildering van de kalot – bereikt was. En nog spijtiger, ook ditmaal kon geen controleslag gemaakt worden … nu was het coronavirus de spelbreker.

Deze onderzoeksleemte ten spijt, bevat het dubbelartikel over de gebroeders Dunselman zoveel nova dat het rijp is voor een groter publiek. Vooral dankzij Delpher en Kerkcollectie Digitaal van het Catharijneconvent is veel nieuw materiaal opgespoord waardoor het geijkte beeld van wie nu precies wat deed bijgesteld kon worden. Ook de relatie tussen liturgie, uitmonstering en iconografie kon hierdoor goed in beeld worden gebracht. Dat die kenniswinst opportuun is staat wel vast. Er worden zoveel kerken herbestemd dat het goed is om te weten waar de twee kerkschilders hebben gewerkt en wat voor een rijke programma’s hier zijn uitgevoerd. Schilderingen willen bij hergebruik wel eens stiefmoederlijk worden behandeld, omdat ze eigenlijk altijd in de weg zitten. Dus ga er voor zitten en verdiep je in het verhaal. Je kunt het scherm vergroten door op het rechter icoontje te klikken in het raamwerk hieronder.

Jan en Kees Dunselman-1.VITRUVIUS

In de tekst zit een omissie die bij de aanpassing van de betreffende paragraaf voor Vitruvius is blijven hangen. We zijn benieuwd wie die als eerste signaleert. 
Verder een slip of the cursor bij de verwijzing naar de noten 31-32 in noot 33. Bedoeld zijn de noten 30-31. En had je ook dat merkwaardige jaartal gezien?

;-) B&M

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen

  1. Dael, Peter van. ‘Ons’ Lieve Heer op Solder na 133 jaar dicht? Neen!’ Ignis webmagazine, 20 augustus 2020. https://bit.ly/39X53wN-KerkelijkErfgoed.
  2. Dat bijstellen geldt ook voor de paragraaf over de Dunselmannen in ons boek De genade van de steiger en het stuk over de Urbanuskerk van Nes aan de Amstel in ons boek over de nieuwe Bavo/KoepelKathedraal te Haarlem.
  3. Voor het E-boek zie: Hubar, Bernadette van Hellenberg, Jojanneke Post (Davique Sierschilderwerken), en Marij Coenen. Tussen Gabriel en Michael: de schilderingen naar Kees Dunselman in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam : achtergronden, betekenis & techniek. Rotterdam: HH. Laurentius & Elisabethparochie, 2018. http://bit.ly/VanHH-LauElKat-download.
  4. RCE. ‘Rijksmonument 521890: R.K. Kerk O.L.V. Hemelvaart Oude Tonge – Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed’. Monumentenregister.nl, 2001. http://bit.ly/2usEs5M.
  5. Voor de Katholieke Kunstkring De Violier en Jan Dunselman zie: Hubar, De nieuwe Bavo, pp. 52-57, 63-66. Voorts Hubar, De genade van de steiger, pp. 181-183, 190-193 (De Violier, Jan Dunselman). Voor het lidmaatschap van Kees Dunselman, zie het bovenstaande artikel in Vitruvius of het E-boek in noot 3 (zoekterm Violier). De volledige titels staan in de bibliografie.
  6. De herkomst van de foto met de historische uitmonstering van de Onze Lieve Vrouwe Hemelvaartkerk van Oude Tonge is jammer genoeg niet precies duidelijk. Eind 2019 werden Jojanneke Post van David Sierschilderwerken en wij, vanwege onze eerdere samenwerking bij de Laurentius en Elisabeth Kathedraal van Rotterdam, uitgenodigd om offerte uit te brengen voor een vooronderzoek met betrekking tot het eventuele terugbrengen van de polychromie/schilderingen in de kerk. Hoewel er een aardig bedrag aan subsidies in het vooruitzicht lag, heeft het kerkbestuur anders besloten. Bij de stukken die we ontvingen bij het werkbezoek voorafgaand aan de offerte zat onder meer deze historische afbeelding. 
  7. Hubar, Bernadette van Hellenberg en Marij Coenen. “Jan en Kees Dunselman. Kerkschilders van niveau (deel 1)”. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 14 (2020): 18-25.
Sociale media en erfgoed

VanHellenbergHubar.Org zet sociale media in zowel om nieuws over kunst, cultuur & erfgoed te delen als om vragen te stellen en zo kennis te vergaren. Centraal hierin staat onze Facebookpagina: http://bit.ly/VanHHOrg2FB

Ga eens kijken en ‘like’ onze pagina, zodat de berichten over onderwerpen als de voorgaande een nog grotere actieradius bereiken!

Je kunt ons en andere onderzoekers ook helpen door deze pagina te delen via de knop delen onderaan de pagina (graag de hashtag #Dunselman gebruiken).

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/3gZdjOq-Dunselman

Mijn moeder & O.L. Vrouwe van Altijddurende Bijstand

Leestijd circa 7 minuten

Twee jaar geleden, bij gelegenheid van de 100ste verjaardag van mijn moeder, wilde ik een wat groter webartikel over haar schrijven. Al snel bleek dat dit meer intens en veel intensiever was, dan ik had verwacht. Schrijven over je ouders roept zoveel op, dat dat meer vergt dan een paar spontane regels op het scherm. Ik besloot toen om mijn ambitie een paar jaar op te schuiven. Grappig genoeg heeft WordPress daar niet op gewacht. Ik had het concept van het artikel namelijk ingepland op 8 september 2020; en toen het betreffende tijdstip zich aandiende, is mijn rudimentaire stukje tekst van een paar jaar geleden spontaan online gegaan. Achteraf kun je je afvragen of mijn moeder niet langer wilde wachten.

Hoe dat ook zij, het begin is er; een begin dat ik in de loop van de komende jaren stukje bij beetje ga vervolgen, bijwerken, aanvullen en noem maar op. Ongetwijfeld zal ik haar beter leren kennen en vrijwel zeker ook een aantal herinneringen bij moeten stellen. Daar heb ik ook mijn zussen en broers voor. En dat maakt dit werk, waar ik mezelf alle tijd voor gun, des te mooier.

En Onze Lieve Vrouwe van Altijddurende Bijstand, zul je denken? Waar blijft die in dit verhaal? Een tipje van de sluier licht ik op aan het einde van deze pagina … *

Mijn ouders, Mimi Vogels en Wolter van Hellenberg Hubar, met de tweeling Peter en Bernadette (rechts), geboren op 29 februari 1956.

Mimi (Wilhelmina Johanna Maria Hélène) Vogels (1918-1999) 

Mijn moeder zou dit jaar 102 jaar geworden zijn. Ze werd in 1918 tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog geboren op De Besterd in Tilburg, als eerste kind van mijn grootouders. Dat ze niet de oudste was in het gezin, kwam omdat mijn grootmoeder uit een eerder huwelijk twee zoons had, mijn oom Noud en oom Bart. Toen mijn grootouders elkaar ontmoetten waren ze weduwe en weduwnaar: Mien De Kanter-Beukenex was 33 jaar en Pierre Vogels 44. Hij heeft vast niet kunnen bedenken dat hij na een kinderloos huwelijk vader zou worden van liefst twee dochters en vier zoons. Dankzij het onderzoek van mijn neef Joep naar de broer die direct onder mijn moeder kwam, Theo Vogels, weten we meer over de omstandigheden waarin de familie leefde.1 Het begon heel eenvoudig daar op De Besterd, in een klein huisje in de Molenbochtstraat, waarin de hoofdruimtes door doeken waren opgedeeld in kamers. Toch was het geen armoe troef, want mijn moeder herinnerde zich dat ze al heel jong vloeiend Duits sprak, doordat ze een Duits kindermeisje had. Ze vertelde er ook bij dat op dat moment veel Duitsers ‘in betrekking’ gingen in Nederlandse huishoudens, omdat hun land na de oorlog volledig verarmd was. Als je alleen al denkt aan de zware herstelbetalingen die door de geallieerden aan Duitsland waren opgelegd, zal die toestroom niet van korte duur zijn geweest.

Toen mijn moeder vijf was, maakte het gezin een sterke ontwikkeling door. Mijn grootvader had in 1915 een gloeilampenfabriek opgericht, die zo goed liep, dat hij in 1923 een groot huis in de professor Dondersstraat kon laten bouwen. Het ging om een nieuwe straat in de stadsuitleg langs de Ringbaan Oost, waar zich meer vermogende families vestigden, onder wie de twee Joodse broers, Hans en Alfred Polak.2 Toen mijn moeder er al woonde, zag ze in de buurt nieuwe huizen verrijzen, waaronder die van Hans en Bertha Polak-Cohen (1927-1928) en Alfred en zijn gezin. Het was kennelijk een buurt voor jong en/of Joods kapitaal, te recent vergaard om bij de gevestigde industriëlen te horen die buiten de andere textielfabrikanten geen omgang zochten, of van een bloedgroep waartegen men als katholiek ingesleten bedenkingen koesterde. Dat maakte alles zo dubbel: aan de ene kant herinnerde mijn moeder zich één van de dochters (van Alfred) als een schattig meisje met blonde pijpenkrullen; aan de andere kant vertelde ze me hoe de kerk in die tijd vasthield aan het beeld van het volk dat Christus had vermoord.

Collage met het huwelijk van mammie met Frans van Thiel en het 25-jarig huwelijk grootouders. Collage bvhh.nu 2020.

Op de foto rechtsonder zit Theo Vogels, aan wie mijn neef Joep Vogels een boek heeft gewijd.1 Ook deze foto’s komen daarin voor. Dankzij het werk van Joep heb ik mijn moeders familie beter leren kennen. Klik op de afbeelding voor een uitvergroting.

Mijn grootvader was, zo vertelde mijn moeder, van eenvoudige komaf. Ze wist niets van zijn vader of grootvader, de een metselaar en de ander stratenmaker.1 In 1936 verhuisde het gezin naar kasteeltje Groenendael in Hilvarenbeek. Mijn moeder was toen achttien en vertelde ons dat ze na de verhuizing onmiddellijk rijles kreeg, zodat ze de jongere broers en haar zusje naar school kon brengen. De periode van de Tweede Wereldoorlog is heel mooi door mijn neef Joep in beeld gebracht. Een van de afbeeldingen in zijn boek behelst de trouwfoto van mijn moeder en de vader van mijn drie oudste zusjes, Frans van Thiel die – beiden 24 jaar oud – in 1942 met elkaar trouwden. Mijn zusje Yvonne (1946), die drie jaar scheelde met Annemie (1943) en anderhalf jaar met Margariet (1944), was nog maar een jaar toen hun vader onverwacht ‘s avonds overleed aan een hersenbloeding. Voor mijn moeder, 29 jaar oud, brak toen een zware tijd aan, niet omdat er onvoldoende middelen waren, maar omdat haar schoonvader nauwelijks nog interesse had in haar en de kinderen, omdat ze geen kleinzoon had gebaard.

De foto’s tonen nog even een gelukkig moment, want in 1942 zou de Duitse bezetting een steeds grimmiger karakter krijgen; zowel voor mijn moeder als mijn vader. Mijn moeder verloor haar broer Theo die in 1943 werd opgepakt, en mijn vader kwam in 1942 via het Oranjehotel in Den Haag terecht in Kamp Haaren, in afwachting van zijn proces. Uiteindelijk zou hij als een vrij man de gevangenis op het Wolvenplein in Utrecht verlaten. Het typeert de situatie in de jaren 1950 dat mijn moeder niets wist van de ervaringen van mijn vader toen ze met hem trouwde. 

Wordt vervolgd!

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


In 2019 herdacht ik mijn moeder met #Gom | Gedicht op maandag. Collega bvhh.nu 2019.

De afgelopen jaren heb ik mijn moeder op een alternatieve manier herdacht: http://bit.ly/2ZWDcnS

Verwijzingen
  1. Joep Vogels, Theo Vogels. Student in verzet. Gedreven door geloof, Tilburg 2017, ISBN/EAN 978-90-9030354-3. Het boek kost 22 euro exclusief verzendkosten en kan besteld worden bij de auteur via: j.vogels@vogelvrij.nl Zie verder het item onder deze link.
  2. Over de broers Polak en hun familie is recent het boek verschenen van Arnoud-Jan Bijsterveld, Ons Huis. Op zoek naar een Joodse familie in Tilburg. Verkrijgbaar bij uitgeverij Verloren.

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2Md8IqB-MimiVogels

Met 80 kilometer per uur langs Cuyperiaanse ornamenten | Vitruvius

Leestijd circa 5 minuten

Hoe is dat om met 80 kilometer per uur langs Cuyperiaanse ornamenten te rijden? Is dat iets om naar uit te kijken in deze bizarre tijden, waarin het coronavirus ons leven beheerst. Wij denken van wel, want – het verhaal achter – dit fenomeen is niet alledaags en geeft dus in deze dagen wat afleiding.

Wat staat ons te wachten als we binnen nu en een jaar de N280 in Roermond oprijden? Valt ons oog spontaan op de uitmonstering die dit stukje snelweg anders maakt dan de rest van Nederland? De wanden van de betonbakken zijn namelijk opgesierd met een vrolijk slingerende guirlande, samengesteld uit decoraties ontleend aan het werk en de werkwijze van Pierre J.H. Cuypers (1827-1921). Verder zijn er borstweringen geplaatst waarin drie Roermondse grootheden centraal staan: allereerst Pierre Cuypers zelf, vervolgens zijn vennoot François Stoltzenberg (1805-1875) en lest best schrijfster Marie Sloot (1853-1927), beter bekend onder haar pseudoniem Melati van Java. Zelf hadden we in plaats van Stoltzenberg liever Joep Nicolas gezien die net als Cuypers een kunstenaar van internationale allure was. Wat Marie Sloot betreft had de keuze niet gelukkiger kunnen zijn, zoals je hieronder in vakblad Vitruvius kunt lezen.

Wel weer een aparte opdracht, zei een vakgenoot: jullie boffen maar weer! En dat klopt. Cultuurhistorisch onderzoek waarmee je een handreiking kunt geven aan de mensen die met het concrete ontwerp bezig zijn, is dankbaar werk. Wat in dit geval heel bevredigend was, was de stap die Rutger Wirtz van ipv Delft creatieve ingenieurs heeft gezet om niet alleen motieven van Cuypers als letterlijk citaat te gebruiken, maar ook diens methode te volgen. Zo toont de guirlande tevens een les in drie dimensies van hoe je zelf een ornament schept.

Lezen hoef je gelukkig niet te doen met 80 kilometer per uur, dus … ga er voor zitten en verdiep je in het verhaal. Je kunt het scherm vergroten door op het rechter icoontje te klikken in het raamwerk hieronder.

Met 80 kilometer per uur VIT_Apr.2020_Bernadette_v3

Intussen is er zowaar al sprake van addenda. Tijdens de voorbereiding van een bericht over Marie Sloot op de Facebookpagina van het gemeentearchief van Roermond, kwamen we erachter dat haar voornaam op de borstwering (en dus in ons artikel) ten onrechte als Maria wordt geschreven. Zowel Vilan van de Loo als Yvonne de Vries – een van de eerste onderzoekers die zich in Melati van Java hebben verdiept – zijn er heel duidelijk over dat Marie haar roepnaam was.1 Verder blijkt uit het bevolkingsregister van Roermond dat de familie zich niet in 1871, maar in 1872 in Roermond vestigde: als datum wordt 4 oktober opgegeven, terwijl men op 1 oktober – dus maar een paar dagen ervoor – in Den Haag was geregistreerd. Maries vader, Carel Sloot wordt ingeschreven als ‘OostIndisch ambt.[enaar] met verlof’, wat bevestigt dat men kort ervoor uit Nederlands Indië was overgekomen.2 Het zijn kleine feitjes, maar wel van belang. Op basis van verkeerd geschreven jaartallen kun je tot zulke vreemde conclusies komen, terwijl de ervaring met Joseph Cuypers ons heeft geleerd hoe belangrijk het is om iemand correct aan te duiden.

De nummers van vakblad Vitruvius kun je overigens online lezen. Volg daarvoor deze link.

;-) B&M

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen
  • Vries, Yvonne de. “Melati van Java, alias Nicolina Maria Sloot (1853-1927)”. Spiegel van Roermond. Jaarboek voor Roermond. Uitgave van de stichting RURA 1 (1993): 130–37. Loo, Vilan van de. “Sloot, Nicolina Maria (1853-1927) | Biografisch Woordenboek van Nederland”. Huygens ING | KNAW, 12 januari 2015. http://bit.ly/2UTRSW4-JCC.
  • Met dank aan Lian Geuns van GAR die dit verifieerde in het bevolkingsregister; dit is online te raadplegen via Archieven.nl (zoektermen: bevolkingsregister Roermond en vervolgens Carel Sloot en/of Marie Sloot).
Sociale media en erfgoed

VanHellenbergHubar.Org zet sociale media in zowel om nieuws over kunst, cultuur & erfgoed te delen als om vragen te stellen en zo kennis te vergaren. Centraal hierin staat onze Facebookpagina: http://bit.ly/VanHHOrg2FB

Ga eens kijken en ‘like’ onze pagina, zodat de berichten over onderwerpen als de voorgaande een nog grotere actieradius bereiken!

Je kunt ons en andere onderzoekers ook helpen door deze pagina te delen via de knop delen onderaan de pagina (graag de hashtag #N280 gebruiken).

Verkorte link van dit item: https://bit.ly/2UuS4KF

Internationale vrouwendag 2020

Leestijd circa 3 minuten

Internationale vrouwendag 2020 is een dag om te eren! Of liever gezegd, een dag om een vrouw te eren! In dit geval architect ir. Wil C.M. Jansen, vertegenwoordigster van de tweede emancipatiegolf, de architect van de ‘hunkerbunker’ in Rotterdam (1958). Haar voornaam was vanochtend nog onbekend, maar kwam vanmiddag tevoorschijn dankzij een speurtocht van Door Jelsma.*

En dames, laat je niets wijs maken. Er lijkt wel veel ten goede gekeerd te zijn, maar zolang vrouwen zich nog moeten verenigen om hun stem te laten horen, zolang ze achtergesteld worden op het gebied van promotie en salariëring, zolang het niet volstrekt normaal is dat een carrière ruimte biedt voor zwangerschap en kleine kinderen, zijn we er nog lang niet!

En wat dacht je van deze vrouw! Marie Sloot oftewel Melati van Java, actief in de eerste emancipatiegolf. Op haar komen we binnenkort terug in ons artikel over de uitmonstering van de N280 te Roermond in vakblad Vitruvius.* 

Lest best sturen we je door naar het item over de vrouw van Joseph Cuypers, Delphine Povel. Ook zij nam deel aan de eerste emancipatiegolf, maar net als voor Marie Sloot was dat voor haar best ingewikkeld, omdat ze van katholieke huis kwam. Haar hebben we op het voetstuk gezet bij gelegenheid van een eeuw vrouwenkiesrecht.

Op naar betere tijden!

;-) B&M

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzigingen naar de flat van Wil Jansen
Verwijzingen naar Marie Sloot alias Melati van Java.
  • Hier volgt binnen kort een link naar ons artikel in Vitruvius.
Sociale media en erfgoed

VanHellenbergHubar.Org zet sociale media in zowel om nieuws over kunst, cultuur & erfgoed te delen als om vragen te stellen en zo kennis te vergaren. Centraal hierin staat onze Facebookpagina: http://bit.ly/VanHHOrg2FB

Ga eens kijken en ‘like’ onze pagina, zodat de berichten over onderwerpen als de voorgaande een nog grotere actieradius bereiken!

Verkorte link van dit item: bit.ly/2PTleAo-VanHH2org