Archief Dunselman naar KDC | Katholiek Documentatie Centrum Nijmegen

Archief Dunselman naar KDC — Goed nieuws! De toekomst van het atelierarchief van Kees Dunselman – waarin zich ook ontwerpen van zijn oudere broer Jan bevinden – is veiliggesteld. Op initiatief van de familie wordt het overgedragen door museum Ons’ Lieve Heer op Solder aan het Katholiek Documentatie Centrum in Nijmegen (KDC). Dat betekent dat onderzoekers voortaan op één centrale plaats het werk van de gebroeders Dunselman kunnen bestuderen, want het KDC beschikt al over aan ander fonds met betrekking tot deze kunstenaars. 

Zelf hebben we in dit atelierarchief uitvoerig onderzoek gedaan voor een heel bijzonder project: het op een eigentijdse manier terugbrengen van de kalotschildering van Kees Dunselman in de kathedraal van Rotterdam door Jojanneke Post van Davique Sierschilderwerken in 2017-2018. Wat een rijkdom troffen we aan en wat hebben we daardoor het concept van de nieuwe schildering goed kunnen onderbouwen. 

Wil je meer weten, surf dan naar de volgende items:

  • Deel 1 van het dubbelartikel over gebroeders Dunselman in vakblad Vitruvius.
  • Het E-boek over het terugbrengen van het concept van Kees Dunselman in de kathedraal van Rotterdam door kunstenares Jojanneke Post. Dit kun je gratis downloaden.
  • Het artikel in vakblad Vitruvius over het gesamtkunstwerk dat bouwpastoor Alphons Wreesman in de latere kathedraal van Rotterdam realiseerde: Een tweede Salomon in Rotterdam.
  • Een webartikel over hoe Jojanneke Post haar opdracht heeft aangepakt.
  • Overige webartikelen en berichten op deze site.

Deel 2 van het dubbelartikel verschijnt trouwens in april 2021!

;-) B&M

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2XuqcHe-VanHHorg

Op de steigers in de Rotterdamse kathedraal

Ook bij #kerkverhalen van ifthenisnow.eu besteden we aandacht aan de Laurentius-Elisabethkathedraal, zoals je hieronder kunt lezen.


#Kerkverhalen | Op de steigers in de Laurentius-Elisabethkathedraal te Rotterdam | if then is now

Wil je met de zoektoets door dit artikel kunnen gaan, surf dan naar het origineel op ifthenisnow.eu.

Dan kun je meteen de aparte website #kerkverhalen van if then is now bekijken, waarop een selectie van interessante artikelen staat van onder meer Wies van leeuwen, André Droogers en Joost van Hest. Vergeet vooral niet te kijken naar de topics en de mirror, waarin then en now bij elkaar komen.

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2vvhLfJ
Terug naar de hoofdpagina!

BewarenBewaren

Een boek voor de bisschop

Soms heb je van die ontmoetingen die heel verrassend zijn. Dat overkwam mij toen ik begin dit jaar de Laurentius-Elisabethkathedraal in Rotterdam bezocht voor een gesprek over de schilderingen in de apsis, waar onderzoek voor nodig was. Bij die gelegenheid maakte ik kennis met de bisschop, monseigneur dr Hans J.H. van den Hende. De bisschop verraste me door een vergelijking te trekken tussen het werk van de gebroeders Dunselman en hun collega F.H. Bach, welke laatste zelfs in de kringen van kenners weinig bekendheid geniet. Bach heb ik, net als de gebroeders Dunselman, behandeld in ‘De genade van de steiger‘.* Van den Hende draagt warme herinneringen aan de heilig Hartkerk van zijn jeugd in Groningen die beschilderd was door deze kunstenaar, docent aan Academie Minerva in Groningen. Helaas is dit gebouw van Jan Stuyt uit 1913 in 1994 gesloopt.* Saillant detail: dit gesprek vond hoog boven op de steiger plaats, terwijl we de eerste resultaten van het herstel van de sjabloonschilderingen door Jojanneke Post in de apsis bekeken.

Maandag 17 juli heb ik op weg naar de kathedraal een omweg gemaakt via het bisschopshuis om De genade van de steiger aan de bisschop aan te bieden. Ik voelde me een beetje als Jozef Alberdinkg Thijm toen hij de bisschop van Haarlem De Heilige Linie aanbood; zo spiegel ik me aan een van mijn ‘helden’ uit de negentiende eeuw.* Alleen verging het mij beslist beter dan Thijm, want Van den Hende heeft grote belangstelling voor kerkelijke kunst en is heel geïnteresseerd in de terugkomst van Kees Dunselman in de kathedraal. Wordt dat een letterlijke terugkeer? Nee, zeker niet. Zoals we door de ogen van Kees kijken naar het ontwerp van zijn broer Jan – die dit project niet meer af heeft kunnen maken – zo kijken we straks door de ogen van Jojanneke Post naar de schildering van Kees Dunselman. Dat gaat nog heel spannend worden.

Van de aanbieding van ‘De genade van de steiger‘ is een bericht verschenen op de website van het bisdom, dat je hieronder kunt lezen.

Bisschop neemt boek over kerkelijke schilderkunst in ontvangst - bisdom Rotterdam (21 juli 2017).

Wil je het verhaal lezen met actieve snelkoppelingen en er met de zoektoets doorheen gaan, surf dan naar de pagina op de site van het bisdom Rotterdam.

Als kunsthistorici willen we wel eens vergeten dat de kunst van schilders als de gebroeders Dunselman niet alleen iconografisch spannend is, maar ook een liturgische functie heeft. Dat is best een ingewikkeld begrip, liturgie, dus het is goed dat Van den Hende er hier nog eens de aandacht op vestigt. Dit past overigens in de eigentijdse context, want het werk van Kees Dunselman in de Lebuïnuskerk van Deventer werd onder meer gunstig beoordeeld vanwege de ‘streng liturgische afwerking‘.* Dat was in 1927, twee jaar voordat hij de Elisabethkerk in Rotterdam van zijn broer overnam.

Hoe dat afliep … dat kun je lezen in mijn e-boek ‘Tussen Gabriel en Michael’.

B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen
  • Hubar, van Hellenberg, Bernadette C.M., Angelique Friedrichs en G. W. C. van Wezel. De genade van de steiger: monumentale kerkelijke schilderkunst in het interbellum. Zutphen: Walburg Pers, 2013.
  • “Groningen, Moesstraat 8 – Heilig Hartkerk – Reliwiki”, 2016. http://bit.ly/2vFyAV6.
  • “Franciscus Hermanus Bach”. Wikipedia, 22 juli 2017. http://bit.ly/2vGdXbu.
  • Thijm, J.A. Alberdingk. De Heilige Linie, proeve over de oostwaardsche richting van kerk en autaer als hoofdbeginsel der kerkelijke bouwkunst. Sterck, J.F.M., red., J.A. Alberdingk Thijm, werken IV, kunst en oudheidkunde I. Amsterdam/Den Haag: C.L. van Langenhuysen, Martinus Nijhof, 1909. http://bit.ly/Thijm-Heilige-Linie.
  • “UIT ANDERE PLAATSEN. Polychromie St. Lebuinuskerk te Deventer.” De Tijd : godsdienstig-staatkundig dagblad. 30 augustus 1927, Dag druk. Delpher Koninklijke Bibliotheek. http://bit.ly/2tAKYIB.

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2ul3rrz
Terug naar de hoofdpagina!

 

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

De Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam


Hoe het begon en hoe het afliep

Op de steigers met de bisschop in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam. Foto Davique.nl 30 jan 2017.
Op de steigers met de bisschop van Rotterdam, mgr dr Hans van den Hende (1964), samen met Peer Houben (links), Jojanneke Post van Davique Sierschilderwerken (rode jas) en Hans Beijersbergen (rechts). Het was in meer opzichten een verrassende bijeenkomst, zoals je onder deze link kunt lezen. Het leidde ertoe dat ik 17 juli 2017 de bisschop ‘De genade van de steiger‘ ben gaan aanbieden, om daarna vol inspiratie verder te gaan met mijn onderzoek in de kathedraal.

Op deze projectpagina komt de inhoudsopgave van de items te staan over het herstel van de schilderingen van Jan en Kees Dunselman (1915-1929) in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal van Rotterdam. Niet alleen mag ik weer op de steigers staan, ook is dit het onderwerp van mijn volgende boek: Tussen Gabriel en Michael. Vergelijkbaar met de collectie 4all in Bibliodoc, gaat het om een E-boek dat ik in opdracht van de parochie schrijf. Tijdens het onderzoek is heel wat nieuwe informatie boven water gekomen. Bijna niemand in Rotterdam wist nog dat het werk in de kalot niet van Jan Dunselman (1863-1931) was, maar van zijn 14 jaar jongere broer, Kees (1877-1937). Dat roept natuurlijk de nodige vragen op.

Of ik die allemaal in mijn boek heb kunnen beantwoorden? Dat kun je beoordelen door het E-boek te downloaden en – natuurlijk – te lezen!

Het werk van Jojanneke Post en haar team – van Davique Sierschilderwerken – was eind december 2017 helemaal klaar. Ze heeft aan de hand van ons onderzoek nieuwe schilderingen ontworpen op basis van het oorspronkelijke oeuvre van Kees Dunselman. Beetje bij beetje heb ik van dichtbij op de steiger en van veraf via foto’s het werk gevolgd. Het is heel fascinerend om zo’n proces mee te maken, want hoe vaak maak je nu mee jouw onderzoek uitmondt in een nieuw kunstwerk? En het resultaat is verbluffend.

Ga maar eens kijken naar het filmpje onder deze link.

Wordt vervolgd!

B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Meer informatie

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/LauElKat-inh

Het boek kan gedownload worden via de website van de kathedraal, het bisdom en deze site. De volledige titel luidt

  • Bernadette van Hellenberg Hubar, met medewerking van Jojanneke Post (Davique Sierschilderwerken) en Marij Coenen. Tussen Gabriel en Michael. De schilderingen naar Kees Dunselman in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam. Rotterdam: HH. Laurentius & Elisabethparochie, 2018.

Ben je in Rotterdam, ga de kathedraal dan eens bezoeken:

  • Het parochiecentrum is vrijwel iedere dag geopend tot 13:00 uur: op werkdagen vanaf 10:00 uur en zondags na de mis.
  • Bezoekadres: Robert Fruinstraat 36 (achterzijde kathedraal)
  • Voor verdere contactgegevens en bereikbaarheid met openbaar vervoer surf naar de site van de kathedraal.

#Kerkverhalen

Recent

Collectie #kerkverhalen

De nieuwe Bavo | KoepelKathedraal Haarlem

De genade van de steiger

Zwaargewichten


Augustijnenklooster bij de Paterskerk te Eindhoven Charles Eyck circa 1933. Foto bvhh.nu 2014.

Tijdens het onderzoek naar de Paterskerk ontdekte ik deze muurschildering van Charles Eyck in de refter van het augustijnerklooster Marienburg bij de Paterskerk te Eindhoven (circa 1933). Het werk is dubbel onbekend: in het klooster wist men niet meer dat het van Charles Eyck is en in zijn tot 2014 bekende oeuvrelijst komt het niet voor. Vergelijkbaar met wat Eyck in de kapel van de kweekschool te Zeist heeft gedaan, past hij een vorm van het historisch presens toe door de de gekruisigde Verlosser te omringen met augustijnen (links) en augustinessen (rechts) in de jaren dertig. Het opschrift op de banderol luidt: Ante omnia fratres carissimi, diligatur Deus, deinde proximus (Voor alles, zeer beminde broeders, wordt God bemind en vervolgens uw naaste). Liefde is het sleutelwoord van  Augustinus, zoals prachtig verwoord op de site van de orde, waar deze schildering eveneens staat afgebeeld. Aan het monumentale werk van Charles Eyck heb ik overigens veel aandacht besteed in De genade van de steiger.

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/3kXNEYB-VanHHOrg

Aanvullingen, errata en feed back

Een van de bijzondere kunstenaars in ‘De genade van de steiger’ betreft de benedictijn François - Jaap - Mes. Screenshot pp. 462-463 bvhh.nu 2014. Klik op het plaatje om te vergroten!

Feedback en errata — Sinds het verschijnen van De genade van de steiger in 2013 heb ik heel wat terugkoppeling gekregen. Het is de bedoeling om daar een puntsgewijs overzicht van te maken, zodat het boek als naslagwerk actueel blijft. In één moeite door kunnen dan een paar hinderlijke omissies weggenomen worden. Dit proces is in wording.

Ondertussen ontwikkelen zich ook via de sociale media aardige gesprekken, waarvan ik er hier een plaats.

Eugene Laudy, Kruisweg Martinuskerk Heerlen. Herkomst: Facebookpagina Kerkfotografie/Diana Nieuwold 2016. Screenshot bvhh.nu 2016. Klik op het plaatje om te vergroten!
Eugen Laudy, Kruisweg Martinuskerk Heerlen, foto Diana Nieuwold 2016. Gedachtewisseling op Kerkfotografie, de pagina van Diana Nieuwold op Facebook. Sander van Daal attendeerde me erop dat dit geen werk van Charles Eyck is maar van Eugene Laudy.

Nieuwe inzichten en vondsten
  • Hubar, De genade van de steiger, pp. 197-198 vermeldt abusievelijk 1877 als het jaar waarin Jozef tot patroon wordt uitgeroepen van de R.K. Kerk! Quemadmodum Deus, het decreet met het betreffende besluit van paus Pius IX, dateert echter van 8 december 1870 (zie het lemma Quemadmodum Deus op Wikipedia). Om de positie van Jozef boven de Petrus te onderstrepen staat hij in de kerkelijke kunst vóór de eerste paus of groter dan de eerste paus afgebeeld. Vergelijk de schildering van Kees Dunselman in de kalot van de Obrechtkerk (Hubar, De genade van de steiger, pp. 197-198) en het timpaan boven het centrale portaal in het torenblok van de Catharinakerk van Pierre J.H. Cuypers in Eindhoven: Hubar en Rackham, De Catharinakerk te Eindhoven, waardenstellend onderzoek op onderdelen (2020) (nog te verwerken in de bibliografie).
  • Uit het Dunselmanarchief, dat berust bij de stichting Museum Amstelkring | Ons’ Lieve Heer op Solder (nummer Pt.Br.53), blijkt dat de toeschrijving van de uitmonstering in de Jozefkerk van Noordwijkerhout aan Jan Dunselman niet correct is. Op de achterkant van de foto staat de naam vermeld van Kees Dunselman. Inmiddels is dat ook dankzij Delpher.nl (zie het volgende punt) duidelijk geworden. En dat geldt eveneens voor de Majestas Domini met de vier evangelisten op de triomfboog van de Martinuskerk van Medemblik. (#GvdSteiger, pp. 182-183).
  • Door onderzoek in het kader van mijn E-boek over de kathedraal van RotterdamTussen Gabriel en Michael – kan sowieso een flink deel van de paragraaf over de gebroeders Dunselman herschreven worden. Dit komt vooral dankzij de enorme uitbreiding van de krantenbank van de Koninklijke Bibliotheek sinds 2011-2012 via Delpher.nl, waardoor een immense bron toegankelijk is gemaakt. Sinds 2016 staat ook de katholieke krant De Maasbode integraal op Delpher.nl. En daar valt heel wat in te vinden over kerkelijke kunst vanaf circa 1895.
  • Voordat Antoon Derkinderen het gebruik van grote partijen blank glas toepaste in de trappenhal van het gebouw van Karel de Bazel aan de Vijzelstraat te Amsterdam – naar ik in 2013 nog meende als eerste – had zijn vriend Joseph Cuypers iets dergelijks in 1898 al gedaan met de engelenramen in de nieuwe Bavo te Haarlem. Beiden lieten zich inspireren door het voorbeeld van de Goudse Glazen die in 1885 model hadden gestaan voor de ramen in de Voorhal van het Rijksmuseum. Joseph Cuypers zou begin twintigste eeuw in verschillende artikelen de toepassing van veel lichtdoorlatend glas in kerken bepleiten. ((Voor meer informatie volg deze links over Derkinderen en Joseph Cuypers. Zie voorts hierover Hubar, van Hellenberg, Bernadette C.M. van. De nieuwe Bavo te Haarlem: ad orientem – gericht op het oosten. Zwolle; Haarlem: Wbooks ; Stichting Kathedrale Basiliek Sint Bavo, 2016, paragraaf 6.4. Licht en atmosfeer.))
Veranderde URL’s

Een probleem waarmee ieder boek tegenwoordig te maken krijgt is de verandering van een URL of snelkoppeling waarnaar wordt verwezen.

  • Noot 71 (hier op de site noot 28) van de paragraaf over Joep Nicolas: na correctie en opslag in Evernote verwijst die nu naar deze link op Evernote.

Wordt vervolgd!

B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2Pfg7Yd-VanHH

Unieke hashtag #GvdS_errata

Werk in uitvoering

Werk in uitvoering geeft een overzicht van waarmee ons bureau en schrijverscollectief zich bezighoudt en -hield.

Detail Laatste Avondmaal van Jan Dunselman in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam, circa 1922. Foto bvhh.nu 2017.

De steigers in de apsis van de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam met het Laatste Avondmaal van Jan Dunselman (1863-1931).  Hoe vreemd het ook klinkt, met name boven deze schilderingen speelt zich een van mijn laatste publicaties af. Wat was dat een spannend project, samen met Jojanneke Post van Davique Sierschilderwerken! Foto bvhh.nu 2017.

Werk in uitvoering betreft de volgende projecten en activiteiten:

  • Cultuur- en bouwhistorisch onderzoek Catharinakerk van Pierre J.H. Cuypers in Eindhoven (2020).
  • Schrijfopdracht Joseph Cuypers Collectie, ten behoeve waarvan het persoonsarchief op het gemeentearchief van Roermond wordt geïnventariseerd. Dit E-boek verschijnt in 2020..
  • Het opstellen van twee brochures op basis van De genade van de steiger in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De eerste staat on line op de site van de RCE en je kunt die via deze pagina op onze site downloaden!
  • Collegiale toets in het kader van het herbestemmingsonderzoek naar Hoogcruts te Margraten, als vervolg op de verkenning uit 2010. De subsidietoekenning is in de loop van maart 2018 bekend gemaakt. Dit werk wordt uitgevoerd als coproductie met Don Rackham van Res nova monumenten en Karl Pesch Konopka van Stadsherstel Limburg. Einddatum 2020.
  • Reguliere bijdragen aan Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals vanaf 2016. Voer Vitruvius in in het zoekscherm en laat je verbazen door de resultaten!
  • Werkgroep sociale media gemeentearchief Roermond (gestart 2020).

In de pijplijn | Toekomstig ‘werk in uitvoering’

  • Onderzoek naar de polychromie van de Maria Hemelvaartkerk te Oude Tonge.
  • Vervolgopdracht polychromieonderzoek Martinuskerk te Beek.
  • Uitgave selectie gedichten in eigen beheer.

Recent of al wat langer voltooid

    • Ambassadeur crowdfundingsactie voor het terugbrengen van het Cuypersplafond in het Cuypershuis (2019).
    • Bijdrage aan de tentoonstelling en de publicatie Clemens Merkelbach van Enkhuizen Verstilling en verandering — 3 augustus 2019 t/m 23 februari 2020. Aanleiding was de schenking van het Bredase oeuvre aan Stedelijk Museum Breda door de ruim 80 jaar oude kunstenaar. Het was een hele plezierige samenwerking met collega kunsthistorica Linda Eversteijn van Dichtbijkunst. Het stuk dat we voor de catalogus schreven is ook nog eens apart gepubliceerd in Vitruvius.
    • Hubar, Bernadette van Hellenberg, en Marij Coenen. Cuypers met 80 kilometer per uur. De uitmonstering van de N280 te Roermond. Maastricht/Ohé en Laak: Provincie Limburg/VanHH.Org, 2019. Een heel apart onderzoek, waarvan we binnenkort hopen de link on line te plaatsen.
    • Hubar, Bernadette van Hellenberg, en Marij Coenen. Tussen functies & verhalen De Martinuskerk te Beek in Zuid-Limburg. Onderzoek verhaallijnen in het kader van de rijkssubsidie voor de herbestemming van het westelijk deel van de kerk. In samenwerking met De Steunbeer en Davique Sierschilderwerken. Ohé en Laak: VanHH.org, 2018.
    • Collegiale toets van de cultuur- en bouwhistorisch analyse van de Steentjeskerk te Eindhoven, uitgevoerd door Don Rackham van Res nova monumenten. Een fantastisch onderzoek dat opnieuw laat zien hoe innovatief het eclecticisme in het interbellum was, zowel architectonisch als iconografisch. De Liturgische beweging in katholiek Nederland heeft heel wat gebracht!
    • Voorbereiding fondsenwerving voor het Cuypersgenootschap in het kader van de transitie naar een 2.0. platform en het bereiken van de doelgroep, in samenwerking met Menno Heling van If then is now. Hoewel onze rapporten al goedgekeurd waren door het bestuur en de ALV, durft men de transitie niet aan uit gebrek aan vertrouwen in de uitkomst. Dit ondanks het feit dat er twee perspectiefvolle rapporten liggen. Het project is in 2018 voortijdig gestaakt.
    • Jurylid voor de Inspiratieprijs 2018 voor monumenten van het Prins Bernhard Cultuurfonds Limburg. Zie hiervoor met name de berichten op mijn Facebookpagina Van Hellenberg Hubar, Kunst Cultuur & Erfgoed.
    • Het onderzoek in het kader van de herbestemmingssubsidie voor de Martinuskerk van Beek, ontworpen door de Rijnlandse architect Lambert van Fisenne en na zijn dood uitgebreid door … jawel, Joseph Cuypers en Jan Stuyt.
    • Het E-boek over de schilderingen van Jojanneke Post van Davique Sierschilderwerken naar Kees Dunselman – die hij weer deels naar het ontwerp van zijn broer Jan uitvoerde – in de koortravee en apsis van de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam.
    • Het schrijven van waardestellingen in het kader van #KunstinBreda, waarover je onder deze link meer vindt: http://bit.ly/KunstinBreda-VHHorg, inclusief de updates op Twitter via de hashtag #KunstinBreda.

  • In opdracht van Fatima Huis BV de belangenscan Fatima Huis Weert | Casus Esdoorn, in samenwerking met ir Karl Pesch-Konopka van Stadsherstel Limburg.
  • Item over de nieuwe Bavo voor de monografie Kerkinterieurs in Nederland van het Catharijneconvent en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
  • Waardestellend onderzoek in het kader van de herbestemming van de Paterskerk te Eindhoven. Wat staat er zoal op de site?

Meer weten over wat we vanaf 1996 hebben gedaan? Ga naar het item In vogelvlucht onder het tabblad Projecten.

;-) B&M 

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!

Bijgewerkt 25/7/2019

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/1Zvd3Y1

Deze diashow vereist JavaScript.