Op deze pagina vind je een beknopt overzicht van de erfgoedraadsels met hun verkorte link. Een paar ervan zijn behoorlijk eenvoudig, maar er zitten ook echter breinbrekers bij:
Als er toch iets raadselachtig is, dan wel een labyrint.
Een dolend raadseltje? Wat zou dat nu weer zijn? En waar zou dit dan wezen? Op de een of andere manier doet het me denken aan het Droste-effect. Of toch niet helemaal?
Nee, ik vertel even niet waar dit is of wat dit is en waar het op slaat, maar ik heb wel een paar onsterfelijke dichtregels voor je:
Er ward nicht vollendet – und das ist gut. Denn eben die Nichtvollendung Macht ihn zum Denkmal von Deutschlands Kraft Und protestantischer Sendung.
Niet te verwarren met deze uiteraard, ook al hebben ze wat gemeen!
Als je denkt dat je een paar antwoorden voor me hebt, mail ze me maar.
Wie weet kunnen we er afspreken voor een kopje koffie.
;-) B.
Post scriptum — Inmiddels is dit raadseltje door verschillende mensen opgelost (onder meer via Facebook). Als je wilt weten of je het bij het juiste eind hebt, volg dan deze pijl →
Iemand vertelde me dat hij dacht dat het een kerstboom was, maar dat klopt toch niet. Kijk maar eens goed en kijk of je kunt achterhalen wat het betekent (want dat heb je natuurlijk met merkwaardige tekens, die betekenen iets). Als je er niet uitkomt, dan is er vast wel een team op deze site dat je helpt. O ja, en dan heb je nog een-op-een betekenissen en een meer diepgaande symboliek. Wat zou het hier wezen?
Mmm …, Je vindt dit teveel gedoe? Druk dan op dit klavertje ♣.
;-) B.
Wat nog meer?
Nog een merkwaardig teken? Surf dan naar de verzameling erfgoedraadsels via deze link.
Een paar ervan zijn inmiddels opgenomen in de collectie #kerkverhalen op if then is now.
Verkorte link van dit item: http://wp.me/p4eh3s-bA | http://bit.ly/1ZvvID0
Verbazingwekkend hoe sterk de gevoelens zijn bij mensen die deze film hebben gezien. Nu moet gezegd worden dat dit meesterwerk van Visconti wel heel bijzonder is, met dat tragische einde, omlijst door de muziek van Mahler. Onvergetelijk!
Als je nieuwsgierig bent, kun je nu verder lezen. Maar wie weet, wil je eerst zelf een poging wagen. Dan kun je misschien ook nog wat met deze tip, die je na het voorgaande vast wel kunt plaatsen:
Is dit een dwaalspoor of lijkt dat maar zo? Wie zal het zeggen? Iedere aanwijzing is er immers een.
Leeswaarschuwing
Kijk uit: als je nu verder scrolt, komt de oplossing in zicht en dan kun je echt niet meer terug!
De oplossing van het raadsel zit in het zuidertransept. Als je het slakkenhuis hebt gevonden ben je héél dicht in de buurt (Herkomst: Thompson, De nieuwe kathedrale kerk ‘St. Bavo’ te Haarlem*).
Hoe zit het nu met Ruskin en de nieuwe Bavo?
Bij het onderzoek naar de nieuwe Bavo speelt met name het artikel van Joseph Cuypers in het tijdschrift Van Onzen Tijd (1906/1907) een belangrijke rol. Het is een stuk dat alleen na lezen, herlezen en nog eens lezen de onderliggende boodschap prijsgeeft die vaak door subtiele formuleringen en zijlijntjes tevoorschijn komt. Bij mijn onderzoek naar de ideeën van Joseph Cuypers over materiaal en kleur kwam ik onder meer uit bij een passage over het gebruik van verschillende soorten steen bij het triforium in de westwand van het zuidertransept. Hierin staat dat het:
‘[…] in Sint Bavo voor het karakter van de twee toegepaste materialen eene behandeling wenschelijk [is] geweest, die ons ook weer herinnert aan de schilderachtige galerijen van de Venetiaansche paleizen in den geest van het “Ca d’oro”.’*
John Ruskin, Aquarel van het Ca d’oro in Venetië. Herkomst Wikimedia Commons.
Het triforium in het zuidertransept van de nieuwe Bavo, waarbij Joseph Cuypers zich liet inspireren door Venetiaanse galerijen als die van het Ca d’oro. Herkomst foto: Van Onzen Tijd (1906-1907).
Dit Ca’ d’oro en ook de overige Venetiaanse paleizen dankten hun roem boven alles aan John Ruskin die in 1849 en 1851 Venetië al tekenend en aquarellerend doortrok om in de jaren daarna zijn fameuze driedelige werk The Stones of Venice (1851-1853) te schrijven. Ruskin maakte zich namelijk ernstig zorgen over de toenmalige bezetting van Venetië door Oostenrijk en vreesde voor de verwoesting van het Ca’ d’Oro en het Dogenpaleis door de legers. De Engelsman was dan wel geen voorstander van ‘restauratie’ – in de zin van herstel in nieuwe glorie – maar vernietiging ging hem te ver. Dat brengt ons vanzelf op de vraag hoe hij als oudheidkundige nu precies tegen het behoud van monumenten aankeek. Ruskin geloofde in vertraagd verval, en nog sterker geloofde hij in de scheppende hand van de tijd. Voor hem was een gebouw pas op zijn toppunt als vier tot vijf eeuwen hun werk hadden gedaan: als de stenen waren geërodeerd en verkleurd, en vol ‘schilderachtige’ barsten en groeven zaten. Het summum was wel als de natuur zich in de muren geworteld had. Ondertussen was het wel nodig om het monument in stand te houden, zodat dat hoogtepunt ook bereikt kon worden. En daarom moest je het door de tijd heen nog liever oplappen dan herstellen, laat staan restaureren. Hoe romantisch dit ook klinkt, zo hadden we waarschijnlijk anno nu geen monument meer overgehouden. Toch wordt er tegenwoordig veel meer in de zin van Ruskin gewerkt, dan in zijn tijd.
Links een illustratie van Ruskin van een gotisch timpaan van de kathedraal van St. Lo uit ‘The seven lamps of architecture’ (1849). Let op de varen met name linksboven. Midden het woonhuis van de familie Cuypers in Roermond, dat was overgroeid met klimop. Rechts de inmiddels verdwenen varen in de dwerggalerij van de nieuwe Bavo. Hoe ‘schilderachtig’ en ‘organisch’ ook, Ruskins visie op het erfgoed was niet altijd even praktisch.
Ruskins werk was buitengewoon populair en werd onder meer gebruikt bij architectenopleidingen als die van Delft, waar Joseph Cuypers was geschoold. Typisch genoeg was (ook) zijn opzichter en latere vennoot Jan Stuyt helemaal weg van Ruskin. Cuypers senior had met de ideeën van Ruskin kennis gemaakt bij zijn reis naar Engeland in 1862. Daar ontmoette hij architecten die de ideeën van Ruskin uit zijn Sevens lamps of architecture (1849) geïntegreerd hadden in een nieuwe stijl, de ‘structural’ of ‘constructional polychromy’.* Deze ‘polychrome constructie’, zoals Joseph Cuypers het begrip vertaalde, is een van de belangrijkste concepten geweest bij het ontwerp van de nieuwe Bavo, waar een prachtige combinatie van verschillende soorten natuur- en baksteen werd gerealiseerd inclusief de terracotta’s.
William Butterfield, All Saints, London (1850-1853), de eerste kerk die werd ontworpen onder invloed van Ruskins ‘structural polychromy’. Cuypers senior leerde dit type architectuur in 1862 kennen, toen hij zijn collegae in Engeland bezocht.
De ‘polychrome constructie’ van de nieuwe Bavo te Haarlem: ook de geschilderde polychromie van de torenbekroning maakt deel uit van het concept: Joseph Cuypers wilde hiermee het effect van geglazuurde terracotta oproepen. Op dat moment was de industrie technisch gezien nog niet ver genoeg om dit harde materiaal volgens het ontwerp dat hij bedacht had, te produceren.
Wat me sterk verbaasde is dat Joseph Cuypers Ruskin in dit artikel niet bij name noemt, terwijl hij dat wel doet met andere invloedrijke tijdgenoten zoals: ‘Viollet le Duc, Semper, Morris, e.a.’. Waarschijnlijk valt Ruskin onder de e.a., waardoor bij mij de associatie met Repelsteeltje ontstond (alleen Joseph wist immers hoe hij echt heette) die de puzzelaars volstrekt op het verkeerde been heeft gezet. Dat werd nog erger toen ik vertelde dat Repelsteeltje in de kerk zat te zingen in het Italiaans, of was het Latijns: O domus aurea. Dit sloeg uiteraard op Ca’ d’oro dat eveneens gouden huis betekent. Wel een beetje gemeen, omdat de domus aurea in de nieuwe Bavo aan de buitenkant als Mariasymbool is vereeuwigd. Een volgend spoor in de goede richting was de snelkoppeling naar de PDF van het artikel van Joseph Cuypers, waarin het allemaal staat. Dat bracht geen soelaas, dus toen gooide ik het op de overeenkomst tussen Ruskin en Thomas Mann (Venetië uiteraard), ondersteund door de foto van Dirk Bogarde in de klassieker ‘Dood in Venetië’.
Dat zo’n speurtocht onverwachte resultaten oproept blijkt wel uit de reactie van Stephan van Rijt, de koster van de nieuwe Bavo:
‘Vandaag kreeg ik in handen: HERLEVING van de kerkelijke kunst in katholiek Nederland door Gerard Brom; Toeval? Ruskin wordt genoemd aangaande de Nieuwe Bavo op blz. 349. “Tussen Cuypers en Berlage stonden beginselen, die Ruskin tevoren had bepaald, toen hij rijke vormen een teken van nederigheid, strakke bouw een teken van hooghartigheid durfde noemen”. (Ruskin: the stones of venice, vol.II, ch.,VI, & LXXVIII)’.
Hoezo zijn sociale media oppervlakkig!
Bronnen
Het teken * in de bovenstaande tekst verwijst naar bronnen die hierna vermeld worden:
Cuypers, Joseph, ‘Van hedendaagsche bouwkunst in ’t algemeen en de kathedraal van Sint Bavo in ’t bijzonder.’, in: Van Onzen Tijd 7 (1906-1907), pp. 1-16; 100-116 (i.h.b. p. 3 en p. 103): http://bit.ly/Bavo2all.
Leeuwen, Wies (A.J.C.) van, P.J.H. Cuypers architect 1827-1921, Zwolle 2007, p. 286 (Engelse reis 1862).
Oxenaar, Aart, P.J.H. Cuypers en het gotisch rationalisme. Architectonisch denken, ontwerpen en uitgevoerde gebouwen 1845-1878 (dissertatie Universiteit van Amsterdam 2009), Rotterdam 2009, pp. 68-71 (‘structional polychromy’ en All saints).
Youtube, Gustav Mahler, Vijfde symfonie, deel IV Adagietto, met een compilatie van fragmenten uit Dood in Venetië: https://youtu.be/4kpJehOi2p4
De voorgaande gegevens zijn verzameld in het kader van de waardenstelling waarmee ik bezig ben ter voorbereiding van een boek over de restauratie van de nieuwe Bavo. Dit project wordt uitgevoerd in opdracht van de stichting kathedrale basiliek Sint Bavo te Haarlem, in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed te Amersfoort, de gemeente Haarlem, Van Hoogevest Architecten te Amersfoort, Judith Bohan Interieur Restauratie te Haarlem, Davique Sierschilderwerk te Moordrecht en Bam Schakel & Schrale (Amsterdam, Roermond).
Verkorte link van dit item: http://wp.me/P4eh3s-ak | http://bit.ly/1Ot6m76
Onze website gebruikt cookies voor een optimale ervaring. VanHellenbergHubar.Org vraagt de gebruiker om hiermee akkoord te gaan door op 'Accept' te klikken.AcceptRead More
Privacy en cookies ingevolge de AVG
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
