Mamelis revisited —Binnenkort heb ik een afspraak op de Sint Benedictusberg in Mamelis, een abdij die jammer genoeg niet zozeer bekend is vanwege de prachtige expressionistische architectuur van Dominikus Böhm, maar vanwege dom Hans van der Laan. Natuurlijk is het heel bijzonder wat deze laatste architect aan innovaties heeft bedacht, maar ik blijf het betreuren dat dat ten koste is gegaan van het werk van zijn oudere collega.1
Hoe ’t ook zij, ik was er in 2010 met Kunst der Vormen, een aparte vereniging van haast exclusief Delftenaren die samen op excursie gingen om te tekenen en te fotograferen. Ik zat daar zo’n beetje bij als buitenbeentje, geen bouwkunde in Delft, maar kunstgeschiedenis in Utrecht, niet om te tekenen of te fotograferen, maar om gedichten te maken. Uit deze samenwerking ontstonden beeldgedichten. Hieronder kun je zien wat dat ten aanzien van Mamelis bracht.
Ditmaal ga ik niet naar Mamelis voor het werk van Böhm, noch voor Van der Laan, maar vanwege de Clemenskerk in Merkelbeek. Ik ben bezig met een kleine publicatie over de onlangs gerestaureerde schilderingen daar. Nu waren de benedictijnen die in Mamelis zitten, rond 1900 gevestigd in Merkelbeek. Een van hen was de jonge dom Romanus Jacobs die van zijn abt de opdracht kreeg om de kerk te beschilderen. Maar dat verhaal ga ik hier niet vertellen.2
Er is echter nog een reden voor mij om Mamelis te bezoeken. Dankzij dit project kwam ik erachter dat een oude klasgenoot van mij daar ingetreden is. Een van de gedichten hieronder speelt zich af in de kapel, en daar meende ik hem destijds al te herkennen. Gezichtsbedrog, hield ik me zelf voor. Maar nu, zoveel jaar later … enfin, blader maar eens door naar beneden en klik gewoon op het meest rechtse icoontje als de letters te klein zijn. Mocht je de dichtbundel als geheel willen zien, dan vind je beneden een snelkoppeling.3
Van mij voor jou —Het is altijd leuk om iets weg te geven: aan mensen die je zijn gaan volgen via de sociale media of iemand die je net hebt leren kennen of zomaar … …
Vandaar deze keur aan mooiste dingen die de afgelopen decennia zijn gemaakt, fact and fiction naast elkaar:
Het labyrint, Fanfiction gewijd aan Pierre J.H. Cuypers en opgedragen aan Wies van Leeuwen, Ohé en Laak 2007. Als je al zo lang met iemand als Cuypers bezig bent, is het heel verfrissend om af en toe je fantasie de vrije loop te laten. Vandaar deze historische novelle die Bernadette opdroeg aan haar vriend en vakgenoot Wies van Leeuwen bij gelegenheid van het verschijnen van zijn Cuypersbiografie.
E kas blou / Het blauwe huis, gedichten op locatie met reisimpressies, Curaçao 2011. Mateloos genieten van ’n stukje Caribisch ‘Nederland’. Dit kun je mooi door bladeren via Issuu.
Sur place, Roermond in dertien beeldgedichten (2010-2011), met Annelei Engelberts. Hoe je een historische stad door twee poëtische brillen kunt bekijken. Alweer iets om mooi door te bladeren met Issuu of om op te zoeken tussen de andere beeldgedichten op http://bit.ly/Gedichten4all.
Se non è vero, Fanfiction gewijd aan Nenny Alberdingk Thijm, Ohé en Laak 2008. Het was heel plezierig om de vrouw achter Cuypers op een wat vrije manier tot leven te brengen. Net als Het labyrint speelde deze historische novelle een rol in de Cuyperscode.
De muziek van het licht,Cuypers’ polychromie, Res nova, Ohé en Laak 2007. Ooit geweten dat Cuypers zeer waarschijnlijk synesthesie had? Dat lees je in deze studie, waarin ook de kleuren van het Rijksmuseum aan de orde komen. Het stuk verkeert nog steeds in de conceptfase en dat is maar goed ook, want sinds we met de nieuwe Bavo van Joseph Cuypers bezig zijn geweest, zijn er heel wat nieuwe inzichten naar voren gekomen.*
‘Het poepende mannetje‘ over een bijzonder beeld aan de buitenkant van de nieuwe Bavo inVitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals, 10, nummer 40 (2017). Wat betekent zo’n geuzennaam en wat stond Joseph Cuypers voor ogen?
Wat dacht je van het laatste E-boek, Tussen Gabriel en Michael (onder deze link)? Wat heeft Rotterdam toch een prachtige kathedraal en wanneer wordt die nu opgenomen in het Grootste Museum van Nederland!
Het belangrijkste project waar we op dit moment mee bezig zijn, betreft de Joseph Cuypers Collectie. Om de potenties daarvan te beoordelen heb ik voor De Spiegel van Roermond (2017) een assessment geschreven, dat je onder deze link kunt bekijken: http://bit.ly/JoCuy-Spiegel
Blader er maar eens doorheen en neem wat van je gading is.
Wil je meer weten over mij en mijn vennoot Marij Coenen? Kijk dan eens bij het persoonlijke verhaal van B & M.
;-) B.
Verwijzingen
Meer weten? Surf naar de projectpagina op deze site.
Presentatie Wikken & wegen bij de rechtbank Limburg — Hoe het samenvoegen van twee rechtbanken tot een beeldende/poëtische reflectie leidde. … De bundel ‘Wikken en wegen’ met aquarellen van Annelei Engelberts en gedichten (met een toelichting) van mij verscheen 6 januari 2014.
Het was een verrassend project, Wikken en wegen. Iemand had de kunstcommissie van de rechtbank van Roermond de bundel Sur place laten zien die Annelei en ik gemaakt hadden over de stad.* Dat leidde tot een uitnodiging om iets dergelijks te maken bij gelegenheid van de fusie van de rechtbanken van Roermond en Maastricht die opgingen in de rechtbank Limburg. Vele gesprekken, zittingen en interviews later rolde Wikken en wegen van de pers. De president van de rechtbank van Limburg, mr Peter Pulles, schreef het voorwoord, waarin hij het bijzonder noemde dat ‘het recht ook een bron van inspiratie vormde voor de kunstenaars’. Hem sprak vooral de laatste regel van de bundel over de ‘menselijke maat’ aan.
Wikken en wegen is mooi uitgegeven, maar jammer genoeg niet in de handel. Als project van de Kunstcommissie in Roermond was de publicatie bestemd voor het personeel en voor representatie. Algemeen zijn de reacties positief, vooral omdat men verrast is dat rechtspraak zich – zo goed – leent voor een poëtisch beeldende benadering.
Een paar reacties:
Han Groen, rechter en zelf dichter liet de kunstcommissie weten:
Mijn buitengewoon grote complimenten met deze uitgave. Zowel de inhoud als de uitvoering zijn van hoge kwaliteit en met heel veel gevoel voor wederzijdse verhouding in een opvallend mooie vormgeving tot uitdrukking gebracht. Papierkleur, lettertype, bladspiegel en de wijze van vermengen van text en illustratie is heel smaakvol en gebalanceerd. Zelf niet onkundig van het proces van ontstaan tot uitgave van boeken, weet ik hoeveel moeite, spanning, druk en wanhoop er per definitie daarin besloten liggen.
Mijn vriend Antoon Erftemeijer schreef:
Ik heb er met plezier en interesse in zitten lezen; je teksten over die rechtsgeschiedenis zijn ook bijzonder pakkend en fraai geschreven (en soms schokkend van inhoud). Lof ervoor.
Een van de beeldgedichten uit ‘Wikken en wegen’ geschreven bij de synagoge van Roermond. Klik op het plaatje voor een leesbare vergroting.
Beeldgedichten | Gedichten op locatiegaat over hoe het allemaal begon en wie me eigenlijk inspireerde(n). ’n Enkele keer geef ik toe aan een kleine gedachtensprong, zoals met het bericht hieronder over de Poëzieweek 2020. Ook al is dat inmiddels alweer een flinke tijd geleden, het thema blijft zo actueel dat ik er graag mee start.
In de jaarlijkse poeziëweek is het altijd aardig om een tandje bij te zetten. Maar eerlijk gezegd … ik kom niet helemaal uit het thema van 2020: ‘De toekomst is nu’. Dat vandaag voorwaardenscheppend kan zijn voor de volgende dag en dat er beslist dagen zijn waarop je iets doet of nalaat dat directe gevolgen heeft voor de toekomst, dat begrijp ik. Maar dekt het motto de lading van deze uitleg: ‘niet alleen met de reuzensprongen van een revolutie, maar ook met de schuchtere pasjes van een peuter die voor het eerst rechtop staat, een kind dat voor het eerst alleen naar school fietst. De eerste kuis. De eerste job. Poëzie is er voor elke stap die je zet in een steeds grotere wereld. De dichter begeleidt je met zijn woorden bij elke nieuwe droom’.4 Wat me hieraan treft, is dat dit nu net het type poëzie is van negentiende-eeuwse dichters als Hendrik Tollens die juist hierom onder vuur kwam te liggen van de Tachtigers. Mijn leraar Nederlands op de middelbare school, Pieter Eligh, koos daarin partij voor de Tachtigers. Wat zou hij ervan vinden dat een van mijn idolen, J.A. Alberdingk Thijm, ook enkele van dat type gedichtenbundels het licht heeft laten zien? Net als zijn collega’s markeerde hij deze door een titel waarin bloemen voorkwamen, zoals in zijn geval: Viooltjes en grover gebloemte in ouderlijken gaard gekweekt (Amsterdam 1844).
Dekt de toelichting van de poeziëweek anno 2020 eigenlijk de lading wel? Want als de dichter je begeleidt door het leven, gaat het wat mij betreft niet zozeer om de toekomst, als wel om het leven in het nú! Al die mooie momenten waar je vaak langs scheert om je naar het volgende punt te haasten, krijgen hun eigen waarde door de poetische momentopname. Als dat zo is, kan ik je het nodige bieden in deze poëzieweek. Juist de gedichten op locatie zijn onveranderlijk instantanés* die de impressie van dat ogenblik vastleggen met al haar associaties. Een van de bundels dankt er zelfs haar titel aan ‘Een moment in zijn eeuwigheid’.6 Blader er maar eens doorheen!
Gedichten op locatie krabbel je onmiddellijk in een schrift. In dit geval betreft het de cyclus Georgië (foto bvhh.nu 2011).
Dichtwerk4all —In 2008 ging ik voor de eerste keer op excursie met de organisatie Kunst der Vormen van Marjan van den Bos.1 Dat was het begin van een nieuw avontuur met gedichten op locatie, beeldgedichten wel te verstaan. Voor die tijd had ik in het kader van de Cuyperscode al het een en ander gedaan – zoals Ubi sunt … – en natuurlijk het jaarlijkse eindejaarsgedicht vanaf 2000. De interesse zelf ontstond tijdens de lessen Nederlands op de middelbare school. Wat ben ik blij dat ik zo’n goede leraar Nederlands hebt gehad, Piet Eligh.2 Hij liet me kennis maken met Henriëtte Roland Holst, een liefde voor het leven. En daarna volgden vele anderen. Toch meende ik lang dat het voor mij te hoog gegrepen was, gedichten schrijven. Aan een bundel moest ik al helemaal niet denken, ook al had ik die ambitie en koesterde ik die wens. Ik ben Marjan nog altijd dankbaar dat ze me destijds uitgenodigd heeft en ook achteraf kan ik alleen maar zeggen dat het een bijzondere ervaring was. Wat Kunst der Vormen heeft gebracht, is hieronder te zien, maar vooraf geef ik een indruk van het meest recente werk.
Cyclus #Gom | Gedicht op maandag: dit betreft een paternoster van nieuwe en oude gedichten die ik ’s maandags op de sociale media zette tussen 2017 en 2020 (tot corona uitbarstte). De lijst hier is overigens niet compleet, omdat onder dit thema ook allerlei gedichten uit verschillende bundels en cycli zijn geplaatst: bit.ly/2ySQKG7-Gom
Voor Marjan van den Bosch zie haar profiel op LinkedIn*.
Lange tijd kon ik over Piet Eligh (1927-1998) niets vinden, maar toen ik het onlangs weer eens probeerde kwam ik onder meer een paar blogs tegen van Gerard Sanberg die een paar klassen hoger zat dan ik. Opeens kan ik me hem weer herinneren, zo’n oudere jaars waar je – toen – respect voor had en die met een zeker gezag zijn mening gaf. Het beeld wat hij geeft van Eligh als een bevlogen docent komt heel nauw overeen met het mijne, dus mocht je daar mee van willen weten, surf dan naar Mariken van Nieumeghen via Evernote; en Piet Eligh via Evernote.
Nota bene: van Piet Eligh zijn twee gedichtenbundels verschenen, Lopend door de herfst (1981) en Gotische Suite (1985). Toen hij 63/64 jaar was (1991) promoveerde hij te Amsterdam op een proefschrift over Mariken van Nieumeghen. Surf voor meer informatie via deze link naar Evernote.
Daarnaast vind je enkele persoonlijke gedichten in Onze microcosmos.
Persbericht in het kader van de Poëzieweek 2020 via Evernote.
Voor het begrip ‘instantané’ zie de uitleg op Ensie.nl via Evernote. Voor het hiermee nauw verwante begrip instantanéité (ogenblikkelijkheid) van Monet zie mijn item over het werk van Clemens Merkelbach van Enkhuizen.
Dit item kan geciteerd worden als: Hubar, Bernadette van Hellenberg. “Beeldgedichten | Gedichten op locatie | Hoe het allemaal begon …” VanHellenbergHubar.org (blog), 2014-2017. http://bit.ly/Dichtwerk4all.
Verkorte links van dit item: http://bit.ly/Dichtwerk4all of http://bit.ly/Beeldgedichten-VHHorg of VanHH.org/?p=29
Onze website gebruikt cookies voor een optimale ervaring. VanHellenbergHubar.Org vraagt de gebruiker om hiermee akkoord te gaan door op 'Accept' te klikken.AcceptRead More
Privacy en cookies ingevolge de AVG
Privacy Overview
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
