LinkedIn april 2018

LinkedIn, aanhef

VANHELLENBERGHUBAR.ORG

Welkom op mijn LinkedIn-pagina. Voor een meer actueel beeld van de projecten waar ik mee bezig ben, kun je het beste naar mijn website surfen: Vanhellenberghubar.org.
Niettemin krijg je hier ook een indruk van wat ik kan en wat ik doe. Twee zaken haal ik met gepaste trots naar voren:

NIEUWE BAVO HAARLEM

Op 9 september 2016 verscheen mijn boek ‘De nieuwe Bavo te Haarlem, Ad orientem | Gericht op het oosten’. Ik heb met een geweldig team samen mogen werken. Heel bijzonder, zo’n boek dat je niet na, maar tijdens de restauratie schrijft. Dat leverde bijzondere inzichten op, omdat je dankzij de steigers op plaatsen komt die normaal niet bereikbaar zijn. De Haarlemse kathedraal is onvoorstelbaar interessant doordat architect Joseph Cuypers hier allerlei onbekende concepten heeft toegepast: deels waren deze van eigen vinding, deels zijn ze verder ontwikkeld vanuit de ervaring van zijn vader, Pierre Cuypers. Een eerste indruk kun je opdoen via de samenvatting op http://bit.ly/Ifthenisnow-Bavo.

INTERBELLUMBOEK ‘DE GENADE VAN DE STEIGER’

Op 21 november 2013 verscheen mijn boek ‘De genade van de steiger, monumentale schilderkunst in het interbellum’. Het eerste exemplaar werd in de Obrechtkerk te Amsterdam door de directeur van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, Cees van ‘t Veen, aangeboden aan Henk van Os die zich al jaren sterk maakt voor de schilderingen in deze kerk. Van Os is erg enthousiast over het boek, zoals blijkt uit deze recensie: http://bit.ly/VanOs-Obrechtkerk. Zelf heb ik er van genoten om dit project uit te mogen voeren, vooral omdat het gelukt is behoorlijk wat kenniswinst te boeken inzake dit haast vergeten genre. Meer informatie vind je hieronder bij de projecten.

Tussendoor heb ik met veel plezier enkele kleinere opdrachten gedaan, waaronder degene die hieronder bij de projecten staan vermeld.

Volg me via https://twitter.com/Bern4dette of vanhellenberghubar.org.


Register van het boek ‘De nieuwe Bavo te Haarlem’

Direct naar het register on line? Volg dan deze link.

Eerst een introductie? Lees dan verder!

Uit Bernadette van Hellenberg Hubar, 'De nieuwe Bavo te Haarlem' (2016)
Eén van de centerfolds in het boek over de nieuwe Bavo. Uitgever WBooks, vormgeving Marjo Starink, foto Van Hoogevest Architecten-Sjaan van der Jagt/Pixelpolder 2016 (druk op de afbeelding voor een vergroting).

The making of …

Na zo’n anderhalf jaar onderzoek en nog eens anderhalf jaar schrijven, corrigeren en redigeren, rolde begin september het nieuwe boek over de kathedraal van Bernadette van Hellenberg Hubar van de pers, met als titel: De nieuwe Bavo te Haarlem, Ad orientem | Gericht op het oosten.

Het is een apart boek en niet alleen vanwege de inhoud. Natuurlijk is het verrassend wat tevoorschijn is gekomen op het gebied van de buitenpolychromie – tot dusver enig in haar soort -, de Unvollendete met haar lege plekken, onvoltooide elementen, halffabricaten en misbaksels (tot dusver zonder weerga) -, de lichtval en de blauwe voegen (hoogst bijzonder), het symbolisme en de catechismus van steen (ook al zo wonderlijk), ach, zo kunnen we nog wel even doorgaan!

Dat er zoveel uitgekomen is, is waarschijnlijk vooral te danken aan de omstandigheid dat deze monografie voor een belangrijk deel op de steigers is ontstaan. In de inleiding wordt dan ook gememoreerd, dat dit werk de geschiedenis in kan gaan als het:

  • ‘boek dat tijdens de restauratie geschreven is. Dat is allerminst gebruikelijk, want normaal wordt een boek pas na afloop van de restauratie geproduceerd, en dan nog vaak door mensen die niet bij de campagne betrokken zijn geweest. Het anders en nodig zijn van dit boek heeft dus te maken met de ontdekkingen die vooral vanaf de steiger zijn gedaan. Als een van de betrokken onderzoekers stond ik daar oog in oog met de verschillende onderdelen die van de grond af niet waren te zien. Verbindingen die in de geest van de opdrachtgever en de architect leefden, werden daarboven opeens duidelijk […]’.

Maar er zitten nog meer bijzonderheden aan. Zo start vrijwel ieder hoofdstuk met een fictief stukje, waarin een van de twee hoofdpersonen aan het woord komt, architect Joseph Cuypers of zijn opdrachtgever, A.J. Callier, vanaf 1903 bisschop van Haarlem. Voor een wetenschappelijk boek is zo’n stukje fictie niet alledaags en dat zou dan ook best tot commentaar kunnen leiden.

En dat geldt niet minder voor het register, want dat staat on line: zowel bij uitgever WBOOKS als op de site van de kathedraal is het te vinden en te downloaden via deze twee links: http://bit.ly/WBOOKS-nBavo en http://bit.ly/RKBavo-boekregister. Wat betreft onze site surf je naar deze pagina. Waarom voor een register on line is gekozen, wordt daar uitgelegd.

Bestellen en verschijningsdatum

Om het boek te bestellen kan één van de volgende links aangeklikt worden:

  • nieuweBavo@gmail.com, als je in of vlak bij Haarlem woont (vergeet niet je contactgegevens te vermelden). Na bevestiging van de betaling van € 49,95 kun je het boek bij de kathedraal ophalen. De opbrengst komt ten goede aan de restauratie van dit monument, die op dit moment in de laatste fase verkeert.
  • http://bit.ly/WBOOKS-nBavo, als Haarlem buiten je horizon ligt. Zo kun je het boek voor dezelfde prijs rechtstreeks kopen bij de uitgever, inclusief verzendkosten.

De nieuwe Bavo te Haarlem, ad orientem | gericht op het oosten verscheen 9 september j.l. bij gelegenheid van de Open Monumentendagen in Haarlem, gewijd aan het thema ‘Iconen en symbolen’. Dit thema kan iedere dag weer bewonderd worden in de kathedraal, waar het boek in de museumwinkel gekocht worden. ((Voor de openingstijden volg deze link: http://bit.ly/ITIN-KathedraalMuseum.))

Geïnteresseerd in korte verhalen over de nieuwe Bavo? Surf dan naar de Facebookpagina van de kathedraal of naar if then is now. Een volledig overzicht is te vinden op de site van de auteur via http://bit.ly/nieuweBavo-kunst.

Een van de ondeugden in de kooromgang van de nieuwe Bavo. Foto bvhh.nu 2016

De nieuwe Bavo bloeit (2016)

Bij gelegenheid van de opening van de manifestatie ‘De nieuwe Bavo bloeit’ – donderdag 21 april 2016 – heb ik een kleine presentatie gemaakt, getiteld: ‘Flora in steen’. Het was een uitgelezen kans om te laten zien hoe sterk architectuur en natuur in de visie van architect Joseph Cuypers met elkaar verweven waren. Zelfs de fibonnacireeks speelt een rol!

Om een eerste indruk te geven, neem ik je even mee naar het reliëf ‘De bouw- en Beeldhouwkunst’ in de voorgevel van het Rijksmuseum, dat je onder deze link nader kunt bekijken. Josephs vader, Pierre Cuypers, en zijn peetoom, Jozef Alberdingk Thijm, wilden met deze voorstelling, waarin de architect over zijn arm een banderol heeft met cirkel, driehoek en vierkant, de volgende boodschap afgeven:

  • Hiermee werd de analogie uitgedrukt tussen enerzijds God die als Deus artifex, demiurg of zoals Cuypers zelf stelde als “den grooten Bouwmeester en Kunstenaar” de kosmos had geconstrueerd, en anderzijds de mens als architect of Magister operum, die zijn monumentale gebouwen tot stand bracht. Deze analogie kende twee complementaire varianten, die beide door Thijm en Cuypers uitgedragen werden. Zo stelt Thijm aan de ene kant dat de mens naast Gods “natuurwaereld” zijn “nieuwe waereld” liet verrijzen, waarbij hij de bouwkunst specifieert als “eene (…) tweede natuur”. Aan de andere kant beschrijft hij de aarde als “den grooten tempel Gods”‘.*

Via het onderstaande verhaal krijg je een mooi beeld van hoe Joseph Cuypers dit in de nieuwe Bavo vertaalde. Het geeft meteen aan hoe ook hij over de roeping van de architect dacht. En dat was niet gering! Daarover kun je meer lezen in mijn boek over de kathedraal: http://bit.ly/Bavo-Ao

Vanwege het filmpje dat in de presentatie is opgenomen, kun je de dia’s het beste handmatig doorklikken via het pijltje . Bij het filmpje klikken op de midden op het scherm.

De ‘nieuwe Bavo bloeit’ was ook dit jaar weer een geweldige happening, waarover je de nodige impressies op kunt doen via Facebook en de website Denieuwbavobloeit.nl. Zelf was ik erg onder de indruk van de bloeminstallaties die heel verrassend zijn en vol verhalen zitten. Op welk moment je de kathedraal ook bezoekt, je kunt er in ieder geval altijd de ‘Flora in steen’ bekijken, waarover bovenstaande presentatie gaat.

B.
Het bloemenhek bij de Mariakapel in de nieuwe Bavo (foto parochiearchief NHA Haarlem).

Bronnen &
  • Het citaat is afkomstig uit mijn proefschrift, Hubar, Arbeid en Bezieling, pp. 231
  • Herkomst van het beeldmateriaal in de presentatie:
    • Dia 1: de foto is gemaakt door Bram Bos van Kamerkoor Vocoza dat 21 april a capella zong bij de opening van ‘De nieuwe Bavo bloeit’.
    • Dia 2: BvHH 2016
    • Dia 3: BvHH 2013-2015. Beeldbank RCE-Sjaan van der Jagt/Pixelpolder, 2015.
    • Dia 4: Hans Guldemond, 2014-2016.
    • Dia 5: de eerste twee reprovrij via internet. Beeldbank RCE-Margaretha Svensson, 2014. Heilig Kerstmisgilde Haarlem.
    • Dia 6: ‘Nature by numbers’ van Christóbal Vila.
    • Dia 7: reprovrij schema Fibonacci. Schema van Arjen Looyenga uit Erftemeijer e.a., Getooid als een bruid, p. 86 → bibliografie. Joseph Cuypers (1861-1949) aan zijn tekentafel, ontleend aan: Joseph Cuypers, (toeschrijving), Gedenkschrift bij de Onthulling van het Gedenkteken voor Dr. P.J.H. Cuypers nabij de Munsterkerk te Roermond op den 103den verjaardag zijner geboorte aangeboden door de NV Kunstwerkplaatsen Cuypers & Co 16 Mei 1930, Roermond z.j. (1930). Overige foto’s van BvHH, 2013.
    • Dia 8: Van Hoogevest Architecten-Sjaan van der Jagt/Pixelpolder, 2016. BvHH, 2016. Jo Kunnen, 2015.
    • Dia 9: BvHH, 2013. Beeldbank RCE-Sjaan van der Jagt/Pixelpolder, 2015. Van Hoogevest Architecten-Sjaan van der Jagt/Pixelpolder, 2016.
    • Dia 10: BvHH, 2013-2015. Van Hoogevest Architecten-Sjaan van der Jagt/Pixelpolder, 2016.
    • Dia 11: Van Hoogevest Architecten-Sjaan van der Jagt/Pixelpolder, 2016. Beeldbank RCE-Sjaan van der Jagt/Pixelpolder, 2014.
    • Dia 12: Beeldbank RCE-Sjaan van der Jagt/Pixelpolder, 2014. BvHH, Cuypersarchief Het Nieuwe Instituut, Rotterdam. Partituur ‘Blij stond de zon’ van A. Diepenbrock op tekst van J.A. Alberdink Thijm, ontleend aan Het geheugen van Nederland.
    • Dia 13: BvHH 2015, reprovrije foto’s internet, De Fabryck, Cuypersarchief Het Nieuwe Instituut, Rotterdam.
    • De foto in het medaillon stamt uit de jaren 1950 toen het hekwerk van H.J.Th. van der Heijden bij de Mariakapel werd geplaatst (1951). Het zit vol rozen die horen tot de meest populaire florale Mariasymbolen. Herkomst Noord-Hollands Archief, parochiearchief nieuwe Bavo.

De nieuwe Bavo wordt gerestaureerd door Van Hoogevest Architecten te Amersfoort (http://bit.ly/Hoogevest-Bavo) in opdracht van de Stichting Kathedrale Basiliek Sint Bavo te Haarlem: http://bit.ly/Bavo2Ao.

Dit item maakt deel uit van de serie ‘Kunst met de kleine en de grote K in de nieuwe Bavo’ en is aangemeld op de Facebookpagina van de nieuwe Bavo op 23 april 2016.
Verkorte link: http://bit.ly/Bavo-Flora-Gslide

BewarenBewaren

< Terug naar de hoofdpagina

Op zoek naar een koepel

Op zoek naar een koepel: Foto van een onbekende koepel circa 1904 van J.L.F. Huysen uit Hoorn.
Foto van een onbekende koepel circa 1904 van J.L.F. Huysen uit Hoorn op de beeldbank van het NHA.

Deze foto is afkomstig van de beeldbank van het Noord-Hollands Archief (NHA) en staat daar onder de noemer Bavo Leidsevaart ((Voor een meer gedetailleerde weergave volg deze link naar de beeldbank van het NHA (nr NL-HlmNHA_Hrlm_25874).)) Maar dat klopt niet. De koepel van de nieuwe Bavo is weliswaar gebouwd op pendentieven, maar heeft spitsbogen en een oriëntalistische vormentaal. Verder ontbreken daar de classicistische sluitsteen en dito lijst. Ook de horizontale band direct boven de sluitsteen ontbreekt bij de kathedraal. Het NHA heeft me gevraagd waar dit dan wel zou kunnen zijn. Omdat de foto is gemaakt door J.L.F. Huysen uit Hoorn, rees bij mij het vermoeden dat het misschien om de Cyriacuskerk van A.C. Bleys (1879-1882) zou kunnen gaan. Maar hoewel dat qua stijl heel goed zou kunnen, is dat, zoals blijkt uit deze foto van de RCE, evenmin het geval. ((Zie de beeldbank van de RCE onder deze link.)) De koepel van de Amsterdamse Nicolaaskerk van Bleys zit er nog dichter tegen aan, maar die is het dus ook niet. ((Vergelijk de foto van Minke Wagenaar uit 2010 op Wikimedia commons.))

Op zoek naar een koepel: Cyriacuskerk Hoorn op de beeldbank van de RCE (foto: Paul van Galen 1977).
De koepel van Cyriacuskerk te Hoorn van A.C. Bleys op de beeldbank van de RCE. Foto: Paul van Galen 1977.

Na een oproep via de sociale media kwam al heel snel het verlossende antwoord! Ik zat er veel dichter bij dan ik dacht! Wat zeg ik: de oplossing staarde me aan!

Oplossing

De twee kerkenkenners Sander van Daal en Herman Wesselink hebben me overtuigd: het is toch de Cyriacuskerk in Hoorn. Ik had mijn conclusie gebaseerd op een foto in lage resolutie en niet meer geverifieerd met het exemplaar in hoge resolutie, die de beeldbank van het NHA me gisteren nastuurde. Ik kon de drie verticale elementen niet thuis brengen boven de sluitsteen. Nog steeds vraag ik me af wat Bleys daarmee wilde, vooral omdat ze blijkens de foto van de RCE later overgeschilderd zijn. Maar wat doorslaggevend is, is dat je op de foto in hoge resolutie nog net de onderkant ziet van het woord ‘Species’ en dat haalt iedere twijfel weg.

Mooi toch!

B. ((Verkorte link van dit item: http://wp.me/p4eh3s-1Gf.))
_________________________________

Voetnoten: