{"id":6369,"date":"2015-06-29T07:31:07","date_gmt":"2015-06-29T05:31:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanhellenberghubar.org\/?p=6369"},"modified":"2026-04-28T07:49:32","modified_gmt":"2026-04-28T05:49:32","slug":"cyclus-rome-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vanhellenberghubar.org\/index.php\/cyclus-rome-2\/","title":{"rendered":"Oneindig"},"content":{"rendered":"

Cyclus Rome 2 | Oneindig<\/strong><\/p>\n

…<\/em><\/p>\n

\"Cyclus<\/a>

Cyclus Rome: Charles-Louis Cl\u00e9risseau (1721\u20131820), Stefano Rotondo, 1750-1755. Herkomst Hermitage Sint Petersburg.<\/em><\/p><\/div>\n

…<\/p>\n

De cirkel wordt gedragen<\/em>
\n door zuilen in het rond<\/em>
\n in een eeuwig draaiend ritme<\/em>
\n met lijnen haaks geplaatst<\/em>
\n De triomfboog als een wig<\/em>
\n hakend naar de hemel <\/em>
\n dwars daarop de zoldering<\/em>
\n vol aardse vlakke tinten<\/em>
\n Twee Korinthische kapitelen,<\/em>
\n rijke schouders met de geboort’<\/em>
\n van twee bogen balancerend<\/em>
\n op de as van het akkoord<\/em>
\n noord naar zuid gelinieerd<\/em>
\n Boven het hoogaltaar de leegte<\/em>
\n van het boogvormige niets<\/em>
\n al te heilig voor meer vormen<\/em>
\n op de vliezen van het oog<\/em>
\n Oost en west de oculi<\/em>
\n die het rijzen en het dalen<\/em>
\n van de zon naar ’t laatste uur<\/em>
\n tot een vlammend spel<\/em>
\n herleiden in de ronde<\/em>
\n architectuur<\/em><\/p>\n

…<\/p>\n

\"De<\/a>

De Stefano Rotondo te Rome, gefotografeerd op 14 maart 1932 door Berit Wallenberg. Herkomst Wikimedia Commons.<\/em><\/p><\/div>\n

______________<\/p>\n

Post scriptum \u2014 <\/em><\/span>In dit beeldgedicht van de cyclus Rome staat de Stefano Rotondo centraal, een van de meest bijzondere vroegchristelijke kerken in Rome, met een bouwgeschiedenis die teruggaat op de vijfde eeuw.1<\/a> Ze vormt de eerste christelijke centraalbouw in dit deel van de beschaving. Zelfs in een stad waar het Pantheon herinnerde aan het hoge niveau van de Romeinse architecten en constructeurs, was ze typologisch een buitenbeentje door de dubbele arcade rondom de locus sanctus<\/em> in het midden. De koepel die je hier zou verwachten is echter achterwege gebleven. De tweede arcade is in de twaalfde eeuw dichtgezet, maar als boogstelling nog goed herkenbaar in de concentrische muur.<\/p>\n

Op grond van de bijzondere verschijningsvorm wordt verondersteld dat de Stefano Rotondo in figuurlijke zin een kopie vormt van de heilig Grafkerk die Constantijn in 335 over het graf van Christus in Jeruzalem heeft laten bouwen: de Anastasis rotunda.2<\/a> De grote stroom pelgrims die hier naar toe kwam, keerde terug met verhalen waarin uiteraard ook de grafkerk een rol speelde. Hoe zag dat gebouw eruit? Wel, de kerk was een centraalbouw, omringd door drie apsiden met arcades, een centraal gewelf et cetera. Vrijwel zeker be\u00efnvloed door deze orale context ontstonden over heel Europa symbolische ‘kopie\u00ebn’ die vaak niet meer dan enkele karakteristieke elementen met de bron gemeen hadden, zoals in dit geval de centraalbouw. Was de kerk in Jeruzalem opgericht over het graf van Christus, bij de Stefano stond ze over het altaar dat symbolisch gelijkstaat met dat graf, omdat hier tijdens de misviering telkens weer het bloedige offer van Christus op onbloedige wijze wordt herhaald.3<\/a><\/p>\n

Tevens is dit de plek waar zich de relieken van de heiligen bevinden: de heilige die een \u2018alter Christus\u2019 is, een andere Christus, een concept waar Paulus de opmaat van gaf: \u2018Niet ik leef, het is Christus die leeft in mij\u2019<\/em>.4<\/a> Hij leeft dus volgens Paulus in ieder van ons, maar wel het meest illu\u00adstratief in heiligen. Je zou kunnen zeggen dat Christus zich via de heiligen aan de mensen openbaart. Vandaar dat lotgevallen van de heiligen vol zitten met ontle\u00adningen aan het Oude en het Nieuwe Testament, als gaat het bij wijze van spreken om Bijbelse episodes.5<\/a> <\/p>\n

\"In<\/a>
\nIn de Stefano Rotondo te Rome is de centraalbouw gecombineerd met de kruisvorm. Naar een reconstructie van S. Corbett.6<\/a> Herkomst: Wikimedia Commons<\/a>.<\/i> <\/span><\/p>\n

Nu is het interessante van de Stefano Rotondo dat de circulaire opzet wordt gecombineerd met een axiale, waarin de christelijke kruisvorm domineert. Die wordt door twee onderdelen nog eens extra geaccentueerd: allereerst door de merkwaardige dwarsmuur van noord naar zuid in het hart van de centraalbouw boven het hoogaltaar, die in de middeleeuwen aangebracht zou zijn ter ondersteuning van de constructie. Voorts door de oostelijke uitbouw met zijn raam waardoor het ochtendlicht binnenvalt en de tegenhanger aan de westkant waardoor de laatste zonnestralen van de dag de kerk betreden.7<\/a> Of in het centrum van dit gebouw overigens werkelijk sprake is van heilige leegte – zoals in de Joods-christelijke traditie – blijft de vraag.8<\/a> <\/p>\n

Het bovenstaande gedicht schreef ik op locatie tijdens mijn excursie naar Rome van 12 tot 22 juni 2015, waarover onder deze link<\/a> meer is te vinden. Het reprovrije beeldmateriaal is ontleend aan:<\/p>\n