{"id":10149,"date":"2017-10-30T07:40:40","date_gmt":"2017-10-30T06:40:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanhellenberghubar.org\/?p=10149"},"modified":"2023-05-01T17:01:18","modified_gmt":"2023-05-01T15:01:18","slug":"ubi-sunt-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.vanhellenberghubar.org\/index.php\/ubi-sunt-2\/","title":{"rendered":"Ubi sunt …"},"content":{"rendered":"
Ubi sunt<\/h6>\n
…
\n\"Ubi…<\/h6>\n

Eenmaal waren wij machtig<\/em>
\n En leidde een sterke stamvader<\/em>
\n het leger richting Jerusalem<\/em><\/p>\n

Non nobis domine …<\/em><\/p>\n

Verstard en met de ogen geloken<\/em>
\n Zijn wij in een eeuwig staren verstomd<\/em>
\n Onder het hemels Jeruzalem<\/em>
\n met haar gouden muren en poorten<\/em>
\n van edelsteen die als Apostelen<\/em>
\n op wacht staan bij het graf<\/em><\/p>\n

Dona nobis requiem sempiternam<\/em><\/p>\n

…<\/p>\n

\"Ubi<\/p>\n

…<\/p>\n

_______________________<\/p>\n

Post scriptum met erfgoedraadsel \u2014<\/em> <\/span>Het gedicht Ubi sunt<\/em> schreef ik zowat op de kop af tien jaar geleden voor de Cuyperscode<\/a>, een erfgoedspel dat we met mijn vorige bedrijf Res nova hadden ontwikkeld in het kader van Cuypersjaar 2007 voor het voortgezet onderwijs in Roermond en omgeving. Het plaatje eronder laat een schermafdruk zien van de oorspronkelijke publicatie op het spelforum. Het doet een beetje denken aan het Droste-effect*, maar dat is het toch niet. Zie je wat er ontbreekt?<\/p>\n

Het gedicht was bedoeld om op een versluierde manier te helpen om een van de puzzels van de code op te lossen. Ook al is het spel inmiddels off line – vanwege de verouderd interface – ik ga niet verklappen waarover het gaat. Laat ik er een miniraadseltje van maken. Het gaat om de combinatie van wat Dor\u00e9 op deze staalgravure laat zien, Roermond en de naamgever van het spel. Probeer daar een gemene deler in te vinden en dan kom je er wel. En ja, in het gedicht staan belangrijke aanwijzingen.<\/p>\n

Ubi sunt<\/em> is overigens een prachtig dichterlijk thema dat slaat op de heimwee naar het verleden, kort samengevat in de vraag ‘Waar zijn ze gebleven …’, de tijden van weleer, de grote figuren die het verschil maakten. En het is universeel. Althans dat denk ik omdat ik me herinner hoe Bertus Aafjes dit verwerkte in een van zijn verhalen over de Japanse rechter Ooka.*<\/p>\n

Met het werk van Gustave Dor\u00e9* kwam ik voor het eerst in aanraking als middelbare scholier. Wat me destijds erg verbaasde was het negatieve oordeel over zijn werk. Wie het schreef weet ik niet meer, maar ik herinner me een opmerking in de trant van dat Dor\u00e9 geen diepte aan zijn onderwerpen vermocht mee te geven en dus het gebrek aan inhoud compenseerde door de formaten op te blazen. Dat raakte me, omdat ik zijn meeslepende, verhalende taferelen geweldig vond. Later zou ik me tijdens mijn studie kunstgeschiedenis realiseren dat – ook – dit een tijdsbeeld was, niet dat van de kunstenaar, maar van de scribent. En wie zal het zeggen … misschien ligt in dat besef wel de kern van mijn engagement met ondergewaardeerde kunstenaars die onder meer leidde tot acties voor het behoud van het werk van Cuypers en de oprichting van het Cuypersgenootschap.<\/p>\n

Wat betreft het onderwerp van de gravure, het idealiseren van de kruistocht is een typisch fenomeen van de herontdekking van de middeleeuwen in de negentiende eeuw die in Nederland nauw verbonden was met de katholieke emancipatie. Een van de belangrijkste exponenten hier was Cuypers’ zwager, J.A. Alberdingk Thijm die onder meer historische romans over middeleeuwse figuren schreef. Wat ik aan de voorstelling zo frappant vind is dat ze niet buiten, maar binnen – in een grote kerk – is gesitueerd. Toch word je in eerste instantie op het verkeerde been gezet door het portaal linksonder in het beeld en de erker met het balkon voor de bisschop met zijn gevolg. Grappig genoeg hebben we in Nederland een kerk waar vergelijkbare erkers zitten, maar waar ook alweer …<\/p>\n

Natuurlijk werden de kruisvaarders geromantiseerd. Het klonk allemaal zo mooi en verheven, strijders voor het geloof. In werkelijkheid hebben zich de meest afgrijselijke taferelen afgespeeld die nauwelijks verschilden van wat IS in deze eeuw op zijn geweten heeft.* Wie zich van de kruistochten een indruk wil vormen, kan ik aanbevelen het indringende boek De bekeerlinge<\/em> (2016) van Stefan Hertmans te lezen.<\/p>\n

Om het effect van de spoiler te voorkomen is hieronder als locatie van dit item de plattegrond van Roermond rondom het Cuypershuis<\/a> geplaatst, dat een behoorlijk grote rol speelde in de Cuyperscode. En ja, ook dit is een hint.<\/p>\n

;-) B.<\/p>\n

\"Vragen?<\/a><\/p>\n

\n
Verwijzingen<\/strong><\/h6>\n