{"id":17430,"date":"2021-05-06T16:10:43","date_gmt":"2021-05-06T14:10:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.vanhellenberghubar.org\/?page_id=17430"},"modified":"2025-07-20T17:34:33","modified_gmt":"2025-07-20T15:34:33","slug":"thomistisch-symbolisme","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.vanhellenberghubar.org\/index.php\/archief\/webitems\/thomistisch-symbolisme\/","title":{"rendered":"Naar een thomistisch symbolisme in de nieuwe Bavo"},"content":{"rendered":"

Naar een thomistisch symbolisme \u2014<\/em><\/span> De nieuwe Bavo\/KoepelKathedraal te Haarlem vormt een zeldzaam hoogtepunt van architectuur en toegepaste kunsten in Nederland. De uitvoering vond plaats volgens een doordacht liturgisch en iconografisch programma dat voor een belangrijk deel be\u00efnvloed was door de herontdekking van het oeuvre van Thomas van Aquino na 1850. De bestudering en verspreiding daarvan kreeg een krachtige impuls onder paus Leo XIII die in 1879<\/span> het (neo)thomisme inzette voor de hervorming van de kerkelijke wetenschap. Daarmee had Leo XIII bepaald geen gemakkelijke stap gezet:<\/p>\n

Het was niet eenvoudig om de omslag te motiveren van een beleid dat gericht was op het ontkennen en negeren van de moderne tijd naar openheid jegens wat steeds als de vijand en antichrist was geprofileerd. Leo deed dit door Thomas van Aquino als voorbeeld naar voren te schuiven die immers uit de vijandige stromingen van het joodse en Arabische aristotelisme een waarachtig christelijk denksysteem had opgebouwd. Alles stond hem ten dienste, al was het nog zo heidens. Als het iets goeds bevatte, bewees dat alleen maar dat, zoals Leo XIII benadrukte, God zelf geen onderscheid maakt in de boodschappers om zijn openbaring de wereld in te sturen.[ad1<\/a>]<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Even stond het raam open voor de ontwikkelingen in de eigen tijd. Uit dit gistingsproces waarin de kerk niet langer met de rug naar de maatschappij stond, maar er proactief aan deel wilde nemen en ontstond een nieuw katholiek symbolisme. Dit profileerde zich als tegenhanger van het gemystificeerde symbolisme van het fin de si\u00e8cle, dat we in Nederland verbinden met kunstenaars als Jan Toorop, Johan Thorn Prikker, Carel de Ner\u00e9e tot Babberich en R.N. Roland Holst. De roomse variant ontwikkelde zich vanuit het team van clerici en leken, architecten, kunstenaars en schrijvers rond een van de grootste bouwprojecten in – katholiek – Nederland van die tijd: de kathedraal van Sint Bavo te Haarlem. Of dit type symbolisme echt wortel heeft geschoten binnen de kerkelijke cultuur van de vroege twintigste eeuw, moet nader onderzocht worden. Als significant moment kan in ieder geval de afronding van de tweede bouwfase van de kathedraal genoemd worden (1906), toen de neothomistisch ge\u00efnspireerde, majestueuze koepel verrees.   <\/p>\n

\"\"<\/a>

Thomas van Aquino bij het heilig Hartaltaar in de nieuwe Bavo. Het al bestaande heilig Hartbeeld van J.P. Maas werd in 1922 uitgebreid met een groep van zijn zoon A.W.M. Maas. Het beeld van Thomas van Aquino draagt de gelaatstrekken van de bouwheer van de kathedraal, bisschop A.J. Callier die zich hiermee profileert als (neo)thomist. Foto Beeldbank RCE – Margareta Svensson.<\/em><\/p><\/div>\n

Hubar, Bernadette van Hellenberg. De nieuwe Bavo te Haarlem: ad orientem – gericht op het oosten<\/em>. Onder redactie van Marij Coenen. Zwolle; Haarlem: Wbooks\u202f; Stichting Kathedrale Basiliek Sint Bavo, op initiatief van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed, 2016.<\/p>\n

Thompson, M.A. De nieuwe kathedrale kerk \u2018St. Bavo\u2019 te Haarlem. Bouwgeschiedenis, constructie en symboliek<\/em>. Haarlem: Henri Coebergh, 1898.<\/p>\n\n

Uit hoofdstuk 5 Te deum laudamus<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n

Table of Contents<\/p>\nToggle<\/span><\/path><\/svg><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n